Cholesterol begrijpen in tien minuten

Cholesterol is een vetachtige stof die in elke lichaamscel zit. Je lever maakt het zelf aan, en daarnaast krijg je een kleiner deel binnen via voeding van dierlijke oorsprong. Zonder cholesterol zou je geen celmembranen, geen hormonen en geen vitamine D kunnen aanmaken. Het is dus geen “slechte stof”. Het wordt pas een risico als er te veel van een bepaald soort cholesteroldeeltje in het bloed circuleert en zich gaat ophopen in de wanden van je slagaders.

Hoe het in je bloed reist

Cholesterol lost niet op in bloed. Om het door je lichaam te transporteren, verpakt je lever het in kleine bolletjes die lipoproteïnen heten. Je hebt er meerdere soorten van. De bekendste zijn LDL en HDL, vaak beschreven als “slecht” en “goed” cholesterol. Die labels zijn versimpeld. Wat er feitelijk gebeurt, is dat sommige deeltjes wél en andere niet in je vaatwand kunnen blijven plakken.

LDL-deeltjes brengen cholesterol naar plekken in je lichaam die het nodig hebben. Als er te veel LDL is, of als de wand van je slagaders al beschadigd is door bijvoorbeeld hoge bloeddruk of ontstekingen, dan blijven deeltjes hangen in die wand. Dat is de eerste stap van aderverkalking.

Waarom het aantal deeltjes belangrijk is

Twee mensen kunnen dezelfde LDL-cholesterolwaarde hebben en toch een heel verschillend aantal deeltjes. En het is dat aantal dat zich kan opstapelen in je vaatwand, niet de hoeveelheid cholesterol per deeltje. Daarom kijken artsen en onderzoekers steeds vaker naar ApoB: elk atherogeen deeltje draagt precies één ApoB, dus telt een ApoB-meting alle deeltjes in één keer.

Wat je arts meet

Bij een gewone bloedmeting krijg je meestal een lipidenpaneel: totaal cholesterol, LDL, HDL en triglyceriden. ApoB en Lp(a) staan er vaak niet standaard bij. Je kunt ze laten toevoegen, vooral als er hart- en vaatziekten in je familie voorkomen of als je eerdere uitslagen onverwacht waren.

Bekijk de waarden

Welke uitslagen normaal of verhoogd zijn, en wat de Nederlandse en Europese streefwaarden zijn per marker, staat compact in cholesterol waarden, normaal en verhoogd.

Verder lezen

Voor de afzonderlijke uitleg per fractie, zie LDL-cholesterol, non-HDL-cholesterol en triglyceriden. Wil je een nóg eenvoudigere uitleg, zonder afkortingen? Lees dan ApoB in eenvoudige taal. Voor een eerlijke uitleg over medicatie, zie statines, ezetimibe en PCSK9-remmers.