Statines, ezetimibe en PCSK9-remmers

Statines zijn de meest voorgeschreven medicatie ter wereld. Dat zegt iets over de bewezen effectiviteit, en het zegt iets over de complexiteit van het gesprek tussen arts en patiënt. Veel mensen zijn ongerust over statines voor ze ze gebruiken, en veel mensen vinden ze achteraf onproblematisch. Beide reacties zijn gangbaar, en allebei niet “fout”.

Hoe statines werken

Statines remmen het enzym dat je lever gebruikt om cholesterol aan te maken. Daardoor produceert je lever minder cholesterol en haalt het meer LDL uit je bloed. In klinische studies verlagen statines LDL met ongeveer 30 tot 50 procent, afhankelijk van type en dosering. Het effect op ApoB ligt in dezelfde orde. Dat vertaalt zich in een aantoonbaar lager risico op een eerste of nieuwe hartinfarct of beroerte.

De bijwerkingen-discussie

De meest besproken bijwerking is spierpijn. In gerandomiseerde, geblindeerde studies blijkt het verschil in spierklachten tussen statine en placebo veel kleiner dan veel patiënten ervaren. Het zogeheten nocebo-effect speelt hierbij een grote rol: de verwachting dat je medicijn klachten geeft, kán klachten geven. Dat ontkent niet dat sommige mensen écht spierpijn van statines krijgen. Het zegt wel dat een andere statine, een lagere dosering of een herhaalde test op een ander tijdstip vaak een oplossing is, in plaats van het hele middel afzweren.

Andere medicatie

• Ezetimibe remt de opname van cholesterol uit de darm. Bescheiden effect op LDL als monotherapie, sterk effect in combinatie met een statine.
• PCSK9-remmers (alirocumab, evolocumab) verlagen LDL extra agressief en zijn beschikbaar voor mensen die met statines hun doel niet halen of die statines echt niet verdragen. Ze worden geïnjecteerd, niet geslikt.
• Bempedoïnezuur is een nieuwere optie voor mensen die statines slecht verdragen.

Net begonnen of twijfelend?

Een paar dingen die helpen in het gesprek met je arts:

• Vraag waarom de medicatie is voorgeschreven en welk doel jullie samen volgen, bijvoorbeeld een LDL-streefwaarde of ApoB-streefwaarde.
• Spreek af wanneer er opnieuw bloed wordt geprikt, meestal na zes tot twaalf weken.
• Klachten? Schrijf op wanneer ze beginnen, hoe lang ze duren, en of ze verdwijnen bij een tijdelijke pauze. Dat geeft je arts iets om mee te werken.
• Stoppen op eigen houtje is zelden de beste keuze, juist als de oorspronkelijke aanleiding nog bestaat.

Verder lezen

Voor een uitleg over wat we eigenlijk willen verlagen, zie het verschil tussen LDL en ApoB.