LDL-cholesterol: normaalwaarde en streefwaarde per risico

Het lab markeert LDL boven 3 mmol/l. Bij een verhoogd risico is het doel van de huisarts lager. Zoek je eigen LDL op in de tabel.

Bijgewerkt op 11 oktober 20263 minuten lezenEen uitgave van Zorgadvies.nl

LDL-cholesterol is het cholesterol in je LDL-deeltjes. LDL-deeltjes veroorzaken aderverkalking; dat is aangetoond met genetisch onderzoek, grote cohorten en trials (EAS-consensus, 2017). Hoe hoger je LDL en hoe langer het hoog is, hoe groter het effect. Daarom draait de behandeling bij de huisarts om dit getal. Vul je LDL in om te zien waar het ligt.

mmol/l

Vul het getal in zoals het op je uitslag staat. Je hoeft niets te versturen: dit rekent in je browser.

Wat is een normale LDL-waarde?

Op een Nederlandse uitslag markeert het lab een LDL boven 3,0 mmol/l. Die grens komt uit een Europese consensus (EAS en EFLM, 2016) en markeert de hoogste 20% van de bevolking. Thuisarts noemt een LDL onder 3 voor gezonde mensen "meestal goed".

Een normaalwaarde is iets anders dan een streefwaarde. Bij iemand met een verhoogd risico op hart- en vaatziekten streeft de huisarts naar een lager LDL, ook als het lab niets markeert. Zoek je eigen waarde op in de tabel.

LDL-cholesterol: zoek je eigen waarde opIn mmol/l. Bron: NHG-Standaard CVRM, NHG-Standpunt FH, Thuisarts.
LDL-cholesterolBetekenis
1,0 mmol/lOnder beide streefwaarden
1,1 mmol/lOnder beide streefwaarden
1,2 mmol/lOnder beide streefwaarden
1,3 mmol/lOnder beide streefwaarden
1,4 mmol/lOnder beide streefwaarden
1,5 mmol/lOnder beide streefwaarden
1,6 mmol/lOnder beide streefwaarden
1,7 mmol/lOnder beide streefwaarden
1,8 mmol/lOnder de streefwaarde bij verhoogd risico
1,9 mmol/lOnder de streefwaarde bij verhoogd risico
2,0 mmol/lOnder de streefwaarde bij verhoogd risico
2,1 mmol/lOnder de streefwaarde bij verhoogd risico
2,2 mmol/lOnder de streefwaarde bij verhoogd risico
2,3 mmol/lOnder de streefwaarde bij verhoogd risico
2,4 mmol/lOnder de streefwaarde bij verhoogd risico
2,5 mmol/lOnder de streefwaarde bij verhoogd risico
2,6 mmol/lBoven de streefwaarde bij verhoogd risico
2,7 mmol/lBoven de streefwaarde bij verhoogd risico
2,8 mmol/lBoven de streefwaarde bij verhoogd risico
2,9 mmol/lBoven de streefwaarde bij verhoogd risico
3,0 mmol/lBoven de labgrens
3,1 mmol/lBoven de labgrens
3,2 mmol/lBoven de labgrens
3,3 mmol/lBoven de labgrens
3,4 mmol/lBoven de labgrens
3,5 mmol/lBoven de labgrens
3,6 mmol/lBoven de labgrens
3,7 mmol/lBoven de labgrens
3,8 mmol/lBoven de labgrens
3,9 mmol/lBoven de labgrens
4,0 mmol/lBoven de labgrens
4,1 mmol/lBoven de labgrens
4,2 mmol/lBoven de labgrens
4,3 mmol/lBoven de labgrens
4,4 mmol/lBoven de labgrens
4,5 mmol/lBoven de labgrens
4,6 mmol/lBoven de labgrens
4,7 mmol/lBoven de labgrens
4,8 mmol/lBoven de labgrens
4,9 mmol/lBoven de labgrens
5,0 mmol/lDenk aan erfelijk
5,1 mmol/lDenk aan erfelijk
5,2 mmol/lDenk aan erfelijk
5,3 mmol/lDenk aan erfelijk
5,4 mmol/lDenk aan erfelijk
5,5 mmol/lDenk aan erfelijk
5,6 mmol/lDenk aan erfelijk
5,7 mmol/lDenk aan erfelijk
5,8 mmol/lDenk aan erfelijk
5,9 mmol/lDenk aan erfelijk
6,0 mmol/lDenk aan erfelijk
6,1 mmol/lDenk aan erfelijk
6,2 mmol/lDenk aan erfelijk
6,3 mmol/lDenk aan erfelijk
6,4 mmol/lDenk aan erfelijk
6,5 mmol/lDenk aan erfelijk
6,6 mmol/lDenk aan erfelijk
6,7 mmol/lDenk aan erfelijk
6,8 mmol/lDenk aan erfelijk
6,9 mmol/lDenk aan erfelijk
7,0 mmol/lDenk aan erfelijk
Onder beide streefwaarden
Onder 1,8: dit is de NHG-streefwaarde na een hartinfarct, beroerte of andere hart- en vaatziekte (tot 70 jaar).
Onder de streefwaarde bij verhoogd risico
Onder 2,6: de NHG-streefwaarde voor mensen met een verhoogd risico zonder hart- of vaatziekte. Na een hart- of vaatziekte is het doel lager, onder 1,8.
Boven de streefwaarde bij verhoogd risico
Het lab markeert dit nog niet; voor gezonde mensen is onder 3 meestal goed (Thuisarts). Heb je een verhoogd risico, dan is het NHG-doel onder 2,6.
Boven de labgrens
Het lab markeert boven 3. Of je iets moet doen, hangt af van je risico op hart- en vaatziekten. Vraag je huisarts naar je SCORE2-risico.
Denk aan erfelijk
Een onbehandeld LDL boven 5 is voor de huisarts een reden om aan erfelijk hoog cholesterol (FH) te denken.

Welke LDL-streefwaarde geldt voor jou?

De NHG-Standaard Cardiovasculair risicomanagement heeft twee LDL-doelen:

WieLDL-doel (NHG)
Na een hartinfarct, beroerte of andere hart- of vaatziekte, tot 70 jaaronder 1,8 mmol/l
Verhoogd risico zonder hart- of vaatziekte, tot 70 jaaronder 2,6 mmol/l
Vitale ouderenonder 2,6 mmol/l, met hart- of vaatziekte eventueel lager

Of je een verhoogd risico hebt, bepaalt de huisarts met SCORE2 of direct, bijvoorbeeld bij diabetes of erfelijk hoog cholesterol. Bij een laag of matig verhoogd risico krijg je meestal geen medicijn. Het NHG vraagt de doelen "met enige nuance" te gebruiken: net erboven kan acceptabel zijn.

Wat zegt de Europese richtlijn?

De Europese richtlijn van cardiologen (ESC/EAS 2019, in 2025 niet veranderd) is strenger:

RisicoLDL-doel (ESC)
Laagonder 3,0 kan overwogen worden
Matigonder 2,6 mmol/l
Hoogonder 1,8 mmol/l én minstens 50% daling
Zeer hoogonder 1,4 mmol/l én minstens 50% daling

Bij een tweede hart- of vaatziekte binnen twee jaar ondanks de hoogste dosis statine kan de ESC zelfs onder 1,0 overwegen. Je huisarts werkt met de NHG-doelen. Een cardioloog of internist kijkt soms naar de Europese.

Wanneer denkt de huisarts aan erfelijk hoog cholesterol?

Bij een onbehandeld LDL boven 5 mmol/l, volgens de NHG-Standaard en het NHG-Standpunt over familiaire hypercholesterolemie. Ook een ouder, broer of zus met een hart- of vaatziekte vóór 60 jaar telt mee, net als een eigen hart- of vaatziekte vóór 60. Een LDL boven 13 wijst op de zeldzame vorm waarbij je de aanleg van beide ouders hebt. Lees verder bij familiaire hypercholesterolemie.

Hoe wordt LDL gemeten?

Meestal wordt LDL niet gemeten maar uitgerekend met de formule van Friedewald: totaal cholesterol min HDL min triglyceriden gedeeld door 2,2. Daar zitten twee haken aan. Volgens de ESC schat de formule het LDL al te laag bij triglyceriden vanaf 2 mmol/l, en boven 4,5 is hij niet bruikbaar. Sommige labs meten het LDL dan direct; het lab bepaalt de grens. Het cholesterol uit Lp(a) zit ook in het LDL-getal.

Je hoeft voor LDL meestal niet nuchter te zijn. Na een gewone maaltijd ligt het gemiddeld 0,2 mmol/l lager. Meer daarover bij nuchter prikken. De LDL-rekenhulp doet de berekening voor je.

Waarom kijken artsen soms naar non-HDL of ApoB?

LDL-cholesterol meet hoeveel cholesterol de LDL-deeltjes samen vervoeren, niet hoeveel deeltjes er zijn. Bij ongeveer 20% van de patiënten kunnen die twee uiteenlopen, vooral bij hoge triglyceriden, diabetes en overgewicht (ESC). Het risico volgt dan het aantal deeltjes. Non-HDL-cholesterol telt het cholesterol in alle schadelijke deeltjes en kost niets extra. ApoB telt de deeltjes zelf; het NHG meet dat niet routinematig.

Hoeveel levert LDL verlagen op?

In een analyse van 26 statinetrials met ongeveer 170.000 deelnemers (CTT, 2010) gaf elke 1 mmol/l lager LDL ongeveer 22% minder grote hart- en vaatincidenten. Dat gold ongeacht het middel en het niveau waarmee je begon. Hoeveel het voor jou oplevert, hangt af van je risico vooraf: bij een hoog risico levert dezelfde daling meer op.

Bij een verhoogd risico kiest de huisarts een statine in een dosis die past bij de daling die nodig is. Na 3 maanden meet hij je LDL of non-HDL opnieuw. Wat je zelf kunt doen, staat bij cholesterol verlagen. Alle waarden naast elkaar vind je bij cholesterol waarden.

Veelgestelde vragen

Wat is de normaalwaarde van LDL-cholesterol?

Een Nederlands lab markeert LDL boven 3,0 mmol/l als afwijkend. Thuisarts noemt onder 3 voor gezonde mensen meestal goed. Een persoonlijke streefwaarde is dat niet: bij een verhoogd risico is het NHG-doel onder 2,6 mmol/l.

Is een LDL van 4 te hoog?

Een LDL van 4 mmol/l ligt boven de labgrens van 3, maar onder de grens van 5 waarbij de huisarts aan erfelijk hoog cholesterol denkt. Of het te hoog is, hangt af van je risico op hart- en vaatziekten. Vraag je huisarts naar je SCORE2-risico.

Wat is LDL in mg/dl?

Vermenigvuldig mmol/l met 38,67. Een LDL van 3,0 mmol/l is 116 mg/dl, 2,6 mmol/l is ongeveer 100 mg/dl en 1,8 mmol/l ongeveer 70 mg/dl.

Moet ik nuchter zijn voor een LDL-meting?

Meestal niet. Na een gewone maaltijd ligt het LDL gemiddeld 0,2 mmol/l lager; dat verschil weegt de huisarts mee. Alleen bij niet-nuchtere triglyceriden boven 5 mmol/l laat de huisarts nuchter herhalen.

Bronnen

  1. NHG-Standaard Cardiovasculair risicomanagement (M84), NHG (2024)
  2. Ik heb hoog cholesterol, Thuisarts (2024)
  3. 2019 ESC/EAS Guidelines for the management of dyslipidaemias, European Heart Journal (2020)
  4. Low-density lipoproteins cause atherosclerotic cardiovascular disease (EAS-consensus), European Heart Journal (2017)
  5. Efficacy and safety of more intensive lowering of LDL cholesterol (CTT), The Lancet (2010)
  6. Fasting is not routinely required for determination of a lipid profile (EAS/EFLM), European Heart Journal (2016)

Deze uitleg vervangt geen gesprek met je arts. Gebruik je medicijnen, stop daar dan niet zelf mee: overleg eerst met je huisarts of apotheker.

Lees verder