Lp(a) te hoog: wat betekent je uitslag?
Lp(a) is een cholesteroldeeltje dat je vooral erft. Hoe je een uitslag in mg/dl of nmol/l leest, wanneer die verhoogd is en wat je arts dan doet.
Een Lp(a) boven 50 mg/dl betekent dat je een erfelijk verhoogd risico op hart- en vaatziekten hebt, bovenop je andere risicofactoren. Je merkt het zelf niet; het staat alleen op je uitslag. Het is wel een reden om de rest van je risico, zoals je LDL, bloeddruk en roken, eerder en strenger aan te pakken.
Vul het getal in zoals het op je uitslag staat. Je hoeft niets te versturen: dit rekent in je browser.
Wat is Lp(a)?
Lp(a) heet voluit lipoproteïne(a). Je spreekt het uit als "el-pee-kleine-a". Het is een deeltje dat lijkt op LDL, met een extra eiwit eraan vast: apo(a). Net als LDL vervoert het cholesterol en draagt het één ApoB-eiwit. Het telt dus mee in je ApoB.
Het cholesterol in Lp(a) zit ook in je LDL-getal. Ongeveer 30% van de massa van Lp(a) is cholesterol, maar dat varieert van 6 tot 60% (EAS 2022). Routinematig corrigeren voor dat deel raadt de EAS niet aan.
Wanneer is Lp(a) te hoog?
Het risico stijgt geleidelijk mee met je Lp(a), zonder harde grens. Bij 100 mg/dl (ongeveer 250 nmol/l) is het risico ongeveer verdubbeld (EAS 2022). Toch werken artsen met grenzen:
- onder 30 mg/dl: niet verhoogd (EAS);
- 30 tot 50 mg/dl: grijs gebied, hangt af van de rest van je risico (EAS);
- boven 50 mg/dl: verhoogd. Het lab markeert dit (NHG) en de Europese richtlijn telt het als factor die je risico verhoogt (ESC 2025);
- vanaf 180 mg/dl: levenslang risico vergelijkbaar met dat bij erfelijk hoog cholesterol (ESC).
| Lp(a) | Betekenis |
|---|---|
| 5 mg/dl | Niet verhoogd |
| 10 mg/dl | Niet verhoogd |
| 15 mg/dl | Niet verhoogd |
| 20 mg/dl | Niet verhoogd |
| 25 mg/dl | Niet verhoogd |
| 30 mg/dl | Grijs gebied |
| 35 mg/dl | Grijs gebied |
| 40 mg/dl | Grijs gebied |
| 45 mg/dl | Grijs gebied |
| 50 mg/dl | Verhoogd |
| 55 mg/dl | Verhoogd |
| 60 mg/dl | Verhoogd |
| 65 mg/dl | Verhoogd |
| 70 mg/dl | Verhoogd |
| 75 mg/dl | Verhoogd |
| 80 mg/dl | Verhoogd |
| 85 mg/dl | Verhoogd |
| 90 mg/dl | Verhoogd |
| 95 mg/dl | Verhoogd |
| 100 mg/dl | Verhoogd |
| 105 mg/dl | Verhoogd |
| 110 mg/dl | Verhoogd |
| 115 mg/dl | Verhoogd |
| 120 mg/dl | Verhoogd |
| 125 mg/dl | Verhoogd |
| 130 mg/dl | Verhoogd |
| 135 mg/dl | Verhoogd |
| 140 mg/dl | Verhoogd |
| 145 mg/dl | Verhoogd |
| 150 mg/dl | Verhoogd |
| 155 mg/dl | Verhoogd |
| 160 mg/dl | Verhoogd |
| 165 mg/dl | Verhoogd |
| 170 mg/dl | Verhoogd |
| 175 mg/dl | Verhoogd |
| 180 mg/dl | Sterk verhoogd |
| 185 mg/dl | Sterk verhoogd |
| 190 mg/dl | Sterk verhoogd |
| 195 mg/dl | Sterk verhoogd |
| 200 mg/dl | Sterk verhoogd |
| 205 mg/dl | Sterk verhoogd |
| 210 mg/dl | Sterk verhoogd |
| 215 mg/dl | Sterk verhoogd |
| 220 mg/dl | Sterk verhoogd |
| 225 mg/dl | Sterk verhoogd |
| 230 mg/dl | Sterk verhoogd |
| 235 mg/dl | Sterk verhoogd |
| 240 mg/dl | Sterk verhoogd |
| 245 mg/dl | Sterk verhoogd |
| 250 mg/dl | Sterk verhoogd |
- Niet verhoogd
- Onder 30 mg/dl verhoogt Lp(a) je risico niet (EAS). Omdat het grotendeels erfelijk is, hoef je dit meestal maar één keer te meten.
- Grijs gebied
- Tussen 30 en 50 mg/dl zit een grijs gebied (EAS): het hangt van de rest van je risico af of dit meetelt.
- Verhoogd
- Boven 50 mg/dl telt Lp(a) als factor die je risico verhoogt (ESC 2025, NHG). Er is nog geen medicijn bewezen dat Lp(a) verlaagt én infarcten voorkomt; de andere risicofactoren worden dan strenger aangepakt.
- Sterk verhoogd
- Vanaf 180 mg/dl is het levenslange risico vergelijkbaar met dat bij erfelijk hoog cholesterol (ESC). Bespreek met je arts of familieleden ook gemeten moeten worden.
Staat je uitslag in nmol/l? Dan gelden andere grenzen: onder 75 niet verhoogd, 75 tot 125 grijs gebied, boven 125 verhoogd. Een vaste omrekening bestaat niet.
Een verhoogd Lp(a) komt veel voor. Ongeveer één op de vijf mensen van Europese afkomst heeft een Lp(a) boven 90 nmol/l (LUMC). Wereldwijd gaat het om ongeveer 1,4 miljard mensen (EAS 2022). Lp(a) zit niet in het gewone cholesterolonderzoek van de huisarts, dus je weet het alleen als je het hebt laten meten.
mg/dl of nmol/l: waarom je niet kunt omrekenen
Labs geven Lp(a) in mg/dl of in nmol/l. Die twee zijn niet vast om te rekenen.
De reden zit in apo(a). Dat eiwit is bij de ene persoon veel groter dan bij de andere. Mg/dl weegt de deeltjes. Nmol/l telt ze. Heb jij grote deeltjes, dan weegt hetzelfde aantal meer. De EAS raadt een vaste omrekenfactor daarom af. Een factor van 2 tot 2,5 is een "beste gok", en de consensus gebruikt 2,5 alleen voor algemene uitspraken.
Daardoor staat dezelfde grens in verschillende bronnen anders:
| Bron | Grens in mg/dl | Dezelfde grens in nmol/l |
|---|---|---|
| EAS-consensus 2022 | 50 | 125 |
| ESC-update 2025 | 50 | 105 |
Het LUMC meldt dat 90 nmol/l de grens is waaronder 80% van de mensen van Europese afkomst zit.
Wat moet je ermee? Kijk welke eenheid op je uitslag staat en gebruik de grens die bij die eenheid hoort. Staat je Lp(a) in nmol/l, dan geldt volgens de EAS: onder 75 niet verhoogd, 75 tot 125 grijs gebied, boven 125 verhoogd. Vanaf 430 nmol/l is het risico vergelijkbaar met dat bij erfelijk hoog cholesterol (ESC). Reken een nmol/l-uitslag niet zelf om naar mg/dl om hem in een mg/dl-tabel op te zoeken.
Is Lp(a) erfelijk, en blijft het gelijk?
Meer dan 90% van je Lp(a)-waarde ligt vast in je genen (EAS 2022). Daarom is één meting meestal genoeg.
Helemaal vast staat het niet. Bij vrouwen ligt Lp(a) 5 tot 10% hoger en stijgt het rond de overgang. Tijdens een zwangerschap verdubbelt het ongeveer. Bij een nierziekte met veel eiwitverlies (nefrotisch syndroom) kan het 3 tot 5 keer zo hoog zijn (EAS 2022).
Omdat het erfelijk is, kan een hoog Lp(a) in de familie zitten. De EAS raadt aan familieleden te testen als iemand een zeer hoog Lp(a) heeft, of als er hart- en vaatziekten op jonge leeftijd in de familie voorkomen.
Wie laat Lp(a) meten?
De Europese richtlijnen zijn ruim. De ESC raadt aan Lp(a) bij elke volwassene minstens één keer te overwegen (2019, opnieuw in 2025). De EAS zegt hetzelfde.
Het NHG is terughoudender. Er is geen screening van iedereen. De huisarts kan Lp(a) overwegen bij:
- een matig verhoogd risico, om de inschatting te verfijnen;
- hart- of vaatziekte op jonge leeftijd, of die steeds verder gaat, zonder duidelijke verklaring;
- familie met hart- en vaatziekten op jonge leeftijd.
De Nederlandse richtlijn voor erfelijke dyslipidemie (NIV) noemt daarnaast erfelijk hoog cholesterol (FH) en steeds terugkerende hart- en vaatziekten ondanks goede behandeling. Het LUMC meldt dat Lp(a) bij FH minstens één keer gemeten moet worden.
Je huisarts kan Lp(a) aanvragen. Labonderzoek via de huisarts valt onder je eigen risico. Een betrouwbare Nederlandse prijs voor een Lp(a)-meting hebben we niet gevonden. Meer over de route staat bij ApoB laten meten.
Wat doet je arts bij een te hoog Lp(a)?
Er is nog geen medicijn waarvan bewezen is dat het Lp(a) verlaagt én daardoor infarcten voorkomt. Op 4 september 2026 meldde Novartis dat de grote trial met pelacarsen (Lp(a)HORIZON, ruim 8.000 mensen met een hart- of vaatziekte en een Lp(a) van minstens 70 mg/dl) zijn hoofddoel niet haalde. Lp(a) daalde wel, maar dat leidde niet aantoonbaar tot minder hart- en vaatziekten. Ook volgens de NHG-Standaard is nog niet aangetoond dat Lp(a) verlagen hart- en vaatziekten voorkomt.
Wat je arts wel doet:
- Je andere risicofactoren eerder en strenger aanpakken: LDL, bloeddruk, roken, diabetes (EAS 2022).
- Je risico hoger inschatten. Bij een matig risico, of als je net rond een behandelgrens zit, kan een Lp(a) boven 50 mg/dl de doorslag geven om wel te behandelen (ESC 2025). Zie de SCORE2-risicotabel.
Over de medicijnen die je al kent: statines kunnen Lp(a) licht verhogen, maar dat is volgens de EAS geen reden om ermee te stoppen. PCSK9-remmers verlagen Lp(a) met 15 tot 30% (EAS 2022). Ze worden voorgeschreven om LDL te verlagen, niet om Lp(a).
Lp(a) en erfelijk hoog cholesterol
Lp(a) en familiaire hypercholesterolemie zijn twee verschillende erfelijke aandoeningen. Je kunt ze allebei hebben. Een Lp(a) vanaf 180 mg/dl (430 nmol/l) geeft een levenslang risico dat vergelijkbaar is met dat bij FH (ESC). Heb je FH, laat dan ook je Lp(a) meten. En vraag bij een hoog Lp(a) of je familie ook gemeten moet worden.
Veelgestelde vragen
Wat is Lp(a)?
Lp(a), voluit lipoproteïne(a) en uitgesproken als el-pee-kleine-a, is een deeltje dat lijkt op LDL, met een extra eiwit eraan: apo(a). Het vervoert cholesterol en kan aderverkalking veroorzaken. Meer dan 90% van je Lp(a)-waarde is erfelijk bepaald (EAS 2022).
Wanneer is Lp(a) te hoog?
Boven 50 mg/dl telt Lp(a) als risicoverhogende factor (ESC 2025, NHG). Tussen 30 en 50 mg/dl zit een grijs gebied, onder 30 mg/dl is het niet verhoogd (EAS 2022). Vanaf 180 mg/dl is het levenslange risico vergelijkbaar met dat bij erfelijk hoog cholesterol (ESC).
Hoe reken ik Lp(a) om van mg/dl naar nmol/l?
Dat kan niet precies. Het apo(a)-eiwit verschilt sterk in grootte tussen mensen, dus het gewicht (mg/dl) zegt niet hoeveel deeltjes er zijn (nmol/l). De EAS raadt een vaste omrekenfactor af. Gebruik de grens die hoort bij de eenheid op je uitslag: 50 mg/dl of 125 nmol/l (EAS).
Kun je Lp(a) verlagen?
Er is nog geen medicijn dat aantoonbaar infarcten voorkomt door Lp(a) te verlagen. In september 2026 haalde de grote trial met pelacarsen zijn hoofddoel niet, hoewel Lp(a) wel daalde. Je arts verlaagt daarom je andere risicofactoren, zoals LDL en bloeddruk, eerder en strenger.
Hoe vaak moet je Lp(a) laten meten?
Meestal één keer. De Europese richtlijn raadt aan het bij elke volwassene minstens één keer te overwegen. Bij vrouwen kan Lp(a) rond de overgang stijgen, en tijdens een zwangerschap ligt het hoger, dus een meting op zo'n moment kan anders uitvallen.
Is Lp(a) erfelijk?
Ja, voor meer dan 90% (EAS 2022). Heb je een hoog Lp(a), dan kunnen je ouders, broers, zussen en kinderen dat ook hebben. De EAS raadt aan familieleden te testen bij een zeer hoog Lp(a) of bij hart- en vaatziekten op jonge leeftijd in de familie.
Bronnen
- Lipoprotein(a) in atherosclerotic cardiovascular disease and aortic stenosis: a European Atherosclerosis Society consensus statement, European Heart Journal
- What is new in the 2025 Focused Update of the 2019 ESC/EAS Guidelines for the management of dyslipidaemias, ESC (2025)
- NHG-Standaard Cardiovasculair risicomanagement (M84), NHG
- Novartis announces Lp(a)HORIZON Phase III topline results, Novartis (2026)
- Introductie van serum apolipoproteïne(a)-metingen (nieuwsbrief nr. 1), LUMC (2020)
- Richtlijn Erfelijke dyslipidemie in de 2e en 3e lijn: meten Lp(a), NIV
- 2019 ESC/EAS Guidelines for the management of dyslipidaemias, European Heart Journal
Deze uitleg vervangt geen gesprek met je arts. Gebruik je medicijnen, stop daar dan niet zelf mee: overleg eerst met je huisarts of apotheker.