Lp(a) — het verborgen risico

Lp(a), uitgesproken als “el-pee-klein-a”, is een specifiek soort cholesteroldeeltje dat vrijwel volledig erfelijk wordt bepaald. Voeding heeft er geen invloed op. Beweging ook niet. Je waarde wordt al bij de geboorte vastgelegd en blijft je hele leven ongeveer hetzelfde.

Een verhoogde Lp(a) is een onafhankelijke risicofactor voor hart- en vaatziekte. “Onafhankelijk” betekent: ook als je LDL en je bloeddruk goed zijn, kan een hoge Lp(a) je risico verhogen. Dat maakt het lastig, want je merkt er zelf niets van en het wordt niet automatisch gemeten.

Hoeveel mensen hebben een verhoogde waarde?

Ongeveer één op de vijf mensen heeft een Lp(a) waarde die als verhoogd geldt. In Nederlandse cohorten ligt het ergens in dezelfde orde van grootte. Veel van die mensen weten het niet, omdat een standaard lipidenpaneel Lp(a) overslaat.

Wanneer laten meten?

De Europese richtlijn adviseert om Lp(a) bij elke volwassene minstens één keer in het leven te meten. Eénmalig is voldoende, juist omdat de waarde niet verandert. Reden om het te overwegen:

• Hart- en vaatziekte voor het 60ste levensjaar in de directe familie.
• Een eigen voorgeschiedenis met hartinfarct, beroerte of ernstige aderverkalking.
• Een onverklaard hoog cardiovasculair risico ondanks normale LDL en bloeddruk.

Wat als je waarde verhoogd is?

De behandelingsmogelijkheden zijn beperkt, maar niet leeg. Een lage LDL-waarde verlaagt het totale risico, ook als je Lp(a) zelf onveranderd blijft. Daarom adviseren artsen vaak een strenger LDL-doel bij mensen met hoge Lp(a). Statines verlagen Lp(a) zelf nauwelijks. Er zijn nieuwere medicijnen in onderzoek die specifiek Lp(a) verlagen, maar die zijn op dit moment nog niet algemeen beschikbaar.

Belangrijk: een verhoogde Lp(a) is geen diagnose. Het is een signaal om je totale risicoprofiel zorgvuldig te bekijken samen met je arts.

Verder lezen

Voor een uitleg over alle deeltjes samen, zie het verschil tussen LDL en ApoB.