PCSK9-remmer: hoe de injecties werken, bijwerkingen en vergoeding

Evolocumab (Repatha) en alirocumab (Praluent) zijn injecties die het LDL bovenop een statine nog eens halveren. Wat ze opleveren, welke bijwerkingen er zijn en wanneer ze vergoed worden.

Bijgewerkt op 11 oktober 20266 minuten lezenEen uitgave van Zorgadvies.nl

Een PCSK9-remmer is een cholesterolverlager die je onderhuids inspuit, om de 2 weken of eens per maand. Hij komt pas in beeld als een statine en ezetimibe je LDL niet genoeg verlagen, of als je die niet verdraagt. Het effect is groot: bovenop een statine daalt je LDL nog eens met ongeveer de helft. In Nederland zijn er twee: evolocumab (Repatha) en alirocumab (Praluent).

Hoe werkt een PCSK9-remmer?

Je lever haalt LDL uit je bloed met LDL-receptoren op de levercellen. Het eiwit PCSK9 breekt die receptoren af. Evolocumab en alirocumab zijn antilichamen die PCSK9 wegvangen. Er blijven dan meer receptoren over, en de lever haalt meer LDL uit je bloed.

Inclisiran (Leqvio) grijpt op hetzelfde eiwit aan, maar op een andere manier: het remt de aanmaak van PCSK9 in de lever. Daarover gaat de pagina over inclisiran.

Hoeveel daalt je LDL?

Bovenop een statine ongeveer 53% extra, volgens de Nederlandse richtlijn CVRM en het Farmacotherapeutisch Kompas. De Europese richtlijn (ESC/EAS) noemt gemiddeld 60%, en bovenop een statine 46 tot 73% meer dan placebo. Beide komen neer op ongeveer een halvering, of iets meer. In de FOURIER-studie ging het LDL van 2,4 naar 0,78 mmol/l.

PCSK9-remmers verlagen ook het Lp(a) met 15 tot 30% (EAS-consensus 2022). Of dat apart iets oplevert, is niet bewezen. Wat je LDL zou moeten zijn, lees je bij LDL-cholesterol.

Evolocumab en alirocumab: welke zijn er?

Repatha (evolocumab)Praluent (alirocumab)
HouderAmgenSanofi
In Nederland sinds20152015
Geregistreerd140 mg pen, 140 mg spuit, 420 mg patroon75 mg en 150 mg pen en spuit, 300 mg pen
In de handel (FK)140 mg penpennen van 75 en 150 mg/ml (1 en 2 ml)
Schemaom de 2 weken of eens per maandom de 2 weken of eens per maand
Vergoeding bij homozygote FHjanee

Volgens de bijsluiters zet je de pen op elk moment van de dag, liefst op een vaste dag. Je leert de pen zelf te zetten. Geen van beide middelen staat onder aanvullende monitoring. Hulpstoffen zijn onder meer polysorbaat (beide), proline (Repatha) en sucrose (Praluent); soja zit er niet in.

Wat levert een PCSK9-remmer op?

Drie grote studies keken of er minder hartinfarcten en beroertes kwamen. De absolute getallen laten zien hoeveel mensen er baat bij hadden. De afgeleide getallen in de laatste kolom zijn een eigen berekening (1 gedeeld door het verschil).

StudieWieMiddel en duurIncident met middelMet placeboOngeveer 1 op de
FOURIER (27.564 mensen)hart- of vaatziekte, al op een statineevolocumab, mediaan 2,2 jaar9,8%11,3%67
ODYSSEY OUTCOMES (18.924)na een acuut coronair syndroomalirocumab, mediaan 2,8 jaar9,5%11,1%63
VESALIUS-CV (12.257)aderverkalking of diabetes, maar nooit een infarct of beroerte gehad, LDL minstens 90 mg/dl (ongeveer 2,3 mmol/l)evolocumab, 5 jaar6,2%8,0%56

In ODYSSEY OUTCOMES overleed 3,5% met alirocumab tegen 4,1% met placebo. Relatief gaven de drie studies 15%, 15% en 25% minder incidenten. VESALIUS-CV verscheen in januari 2026 en is de eerste studie bij mensen die nog geen infarct of beroerte hadden.

Welke bijwerkingen hebben PCSK9-remmers?

Uit de productinformatie van de EMA. "Vaak" is bij 1 tot 10 van de 100 gebruikers.

MiddelBijwerkingen
Evolocumab (Repatha)vaak: reactie op de prikplek, griep, verkoudheid, misselijkheid, hoofdpijn, rugpijn, gewrichtspijn, spierpijn, overgevoeligheid, huiduitslag
Alirocumab (Praluent)reactie op de prikplek 6,1%, klachten van neus en keel 2,0%, jeuk 1,1%

Over twee zorgen die mensen vaak hebben, zegt de bijsluiter van Repatha: bij een heel laag LDL (onder 0,65 mmol/l) kwamen nieuwe diabetes en geheugen- of denkklachten even vaak voor als bij een hoger LDL. Spierpijn staat bij evolocumab wel als vaak.

Ervaringen

Op deze site staan geen ervaringsverhalen, en we verzinnen ze niet. Wat je wel kunt weten:

  • Wat gebruikers het vaakst merken, staat in de bijsluiter: een reactie op de prikplek, zoals roodheid of jeuk. Bij evolocumab daarnaast vaak griep- of verkoudheidsklachten, hoofdpijn en rug-, gewrichts- of spierpijn. Bij Praluent had 6,1% een reactie op de prikplek.
  • Merk je een bijwerking, meld die bij het Bijwerkingencentrum Lareb. Lareb verzamelt meldingen van gebruikers en zorgverleners.
  • Stichting LEEFH, de organisatie voor familieonderzoek naar erfelijk hoog cholesterol, sprak in 2023 met een verpleegkundig specialist vasculaire geneeskunde over twijfel bij statines, bijwerkingen en PCSK9-remmers: lees het gesprek. LEEFH krijgt naast geld van Zorgverzekeraars Nederland en de Hartstichting ook geld van farmaceutische bedrijven.
  • In de podcast FarmacoLOGISCH van het Erasmus MC (oktober 2024) vertellen een internist en een verpleegkundig specialist van het FH-spreekuur over de praktijk met PCSK9-remmers, vanaf minuut 37. Je vindt de aflevering hier.

Wanneer wordt een PCSK9-remmer vergoed?

De voorwaarden staan in bijlage 2 van de Regeling zorgverzekering (evolocumab nr. 106, alirocumab nr. 166). De tekst is in oktober 2026 dezelfde als een jaar eerder. Kort samengevat:

  1. Je LDL komt niet op de streefwaarde van de richtlijn CVRM met een statine en ezetimibe in de hoogste dosis die je verdraagt.
  2. Je hoort bij een risicogroep: heterozygote familiaire hypercholesterolemie, of een zeer hoog risico door vastgestelde hart- en vaatziekte. Evolocumab wordt ook vergoed bij homozygote FH die niet LDL-receptor-negatief is.
  3. Zonder statine kan het alleen bij een contra-indicatie of gedocumenteerde statine-intolerantie: spierpijn bij minstens drie verschillende statines, volgens de criteria van EAS en ESC uit 2015. Zonder ezetimibe kan het bij ezetimibe-intolerantie.

Sinds 2024 vallen alle mensen met een zeer hoog risico door hart- en vaatziekte die hun streefwaarde met tabletten niet halen onder de vergoeding (NHG, Praktische handleiding CVRM). Het Zorginstituut beoordeelde die groep in een rapport van februari 2023.

Bijlage 2 schrijft niet voor wie het middel voorschrijft. In de praktijk verwijst de huisarts naar de internist of cardioloog. Het NHG-advies in het Farmacotherapeutisch Kompas plaatst PCSK9-remmers in de tweede lijn, bij mensen tot 70 jaar met een hoog risico op een nieuw incident of met FH. Thuisarts noemt ze "voor heel zeldzame gevallen".

Bempedoïnezuur als alternatief

Bempedoïnezuur is een tablet van 180 mg, los als Nilemdo of samen met ezetimibe als Nustendi. Het verlaagt het LDL zonder andere cholesterolverlager met 22,1% meer dan placebo (SmPC Nilemdo). Het wordt vooral in de lever actief gemaakt en niet in de spieren, en is daarom een optie bij statine-intolerantie.

In CLEAR Outcomes, met 13.970 mensen die geen statine verdroegen, had na een mediaan van 40,6 maanden 11,7% met bempedoïnezuur een groot hart- of vaatincident, tegen 13,3% met placebo. Jicht (3,1 tegen 2,1%) en galstenen (2,2 tegen 1,2%) kwamen vaker voor. Volgens de SmPC zijn verhoogd urinezuur (3,8%), pijn in armen of benen (3,1%), bloedarmoede (2,5%) en jicht (1,4%) vaak.

De vergoeding is verruimd. Tot februari 2026 gold die alleen bij niet-erfelijk hoog cholesterol en alleen als je niet in aanmerking kwam voor een PCSK9-remmer. Sinds de Regeling van 1 maart 2026 (na een rapport van het Zorginstituut van 15 december 2025) wordt bempedoïnezuur vergoed bij iedereen met hoog cholesterol of gemengde dyslipidemie "die de LDL-C streefwaarde niet bereikt met een statine en ezetimib in maximaal verdraagbare dosering".

Andere middelen boven een statine

  • Inclisiran (Leqvio): twee prikken per jaar na de start, gezet door een zorgverlener. Strengere vergoedingsvoorwaarden en nog geen gepubliceerde studie naar hartinfarcten.
  • Ezetimibe: de tablet die eerst komt, voor een PCSK9-remmer in beeld is.
  • Lomitapide (Lojuxta): alleen bij homozygote FH.

Wijzigingen in de bijsluiters van deze middelen volgen we op bijsluiter-updates.

Veelgestelde vragen

Hoe vaak moet je een PCSK9-remmer spuiten?

Om de 2 weken of eens per maand, op een vaste dag en op elk moment van de dag. Dat staat in de bijsluiters van Repatha en Praluent. Je leert de pen zelf te zetten.

Wanneer wordt een PCSK9-remmer vergoed?

Bij heterozygote familiaire hypercholesterolemie of een zeer hoog risico door vastgestelde hart- en vaatziekte, als je LDL met een statine en ezetimibe in de hoogste dosis die je verdraagt niet op streefwaarde komt. Dat staat in bijlage 2 van de Regeling zorgverzekering. Evolocumab wordt ook vergoed bij homozygote FH die niet LDL-receptor-negatief is.

Wat zijn de bijwerkingen van een PCSK9-remmer?

Het vaakst een reactie op de prikplek: bij alirocumab bij 6,1% van de gebruikers. Bij evolocumab noemt de bijsluiter verder vaak griep- en verkoudheidsklachten, misselijkheid, hoofdpijn, rug-, gewrichts- en spierpijn, overgevoeligheid en huiduitslag.

Bestaat er een PCSK9-remmer als tablet?

Nee. In Nederland is geen PCSK9-remmer als tablet geregistreerd. Evolocumab, alirocumab en inclisiran zijn allemaal injecties.

Wat kost een PCSK9-remmer?

Dat is niet openbaar. Volgens het Farmacotherapeutisch Kompas en de richtlijn CVRM valt de prijs onder een prijsarrangement met de overheid.

Bronnen

  1. Repatha: productinformatie (NL), EMA
  2. Praluent: productinformatie (NL), EMA
  3. Regeling zorgverzekering, bijlage 1 en 2, Overheid.nl (2026)
  4. Richtlijn CVRM, module Behandeling lipiden, Richtlijnendatabase (2018)
  5. Evolocumab and clinical outcomes in patients with cardiovascular disease (FOURIER), New England Journal of Medicine (2017)
  6. Alirocumab and cardiovascular outcomes after acute coronary syndrome (ODYSSEY OUTCOMES), New England Journal of Medicine (2018)
  7. Evolocumab in patients without a previous myocardial infarction or stroke (VESALIUS-CV), New England Journal of Medicine (2026)
  8. Bempedoic acid and cardiovascular outcomes in statin-intolerant patients (CLEAR Outcomes), New England Journal of Medicine (2023)
  9. Farmacotherapeutisch rapport bempedoïnezuur, aanpassing bijlage 2, Zorginstituut Nederland (2025)
  10. Farmacotherapeutisch rapport PCSK9-remmers bij zeer hoog cardiovasculair risico, Zorginstituut Nederland (2023)
  11. Praktische handleiding bij de NHG-Standaard CVRM, NHG (2026)
  12. Ik ga medicijnen gebruiken tegen hoog cholesterol, Thuisarts (2024)
  13. Lipoprotein(a) in atherosclerotic cardiovascular disease and aortic stenosis: EAS consensus statement, European Heart Journal (2022)
  14. 2019 ESC/EAS Guidelines for the management of dyslipidaemias, European Heart Journal (2019)

Deze uitleg vervangt geen gesprek met je arts. Gebruik je medicijnen, stop daar dan niet zelf mee: overleg eerst met je huisarts of apotheker.

Lees verder