Hoog cholesterol symptomen: merk je er iets van?

Hoog cholesterol geeft geen klachten. Welke zichtbare tekens er bij erfelijk hoog cholesterol wel zijn, wanneer je laat meten en wanneer je 112 belt.

Bijgewerkt op 11 oktober 20263 minuten lezenEen uitgave van Zorgadvies.nl

Hoog cholesterol geeft geen klachten. Je voelt het niet en het doet geen pijn; je bloedvaten gaan langzaam dichtzitten zonder dat je het merkt (Thuisarts). De eerste uiting kan een hartinfarct of beroerte zijn. Daarom is een bloedtest de enige manier om het te weten.

Waarom merk je niets?

Bij een hoog cholesterol gaan je bloedvaten langzaam dichtzitten, en dat voel je niet (Thuisarts). Klachten als moeheid, hoofdpijn of duizeligheid komen niet door je cholesterol.

Omdat je niets voelt, kijkt de huisarts naar je risico: je leeftijd, bloeddruk, roken, diabetes, cholesterol en familie. Volgens de NHG-Standaard overweegt de huisarts zo'n risicoschatting bij mannen vanaf 40 en bij vrouwen vanaf 50 of na de overgang. Je kunt je eigen kans opzoeken in de risicotabel.

Welke zichtbare tekens zijn er bij erfelijk hoog cholesterol?

Bij familiaire hypercholesterolemie (FH) is het cholesterol erfelijk verhoogd. Volgens Stichting LEEFH heeft 1 op de 300 mensen het. Soms zie je dan tekens aan de buitenkant (Thuisarts, NHG-Standpunt FH):

  • Verdikkingen in pezen, xanthomen genoemd. Vooral op de achillespees of op de pezen aan de bovenkant van je hand.
  • Gele bultjes rond de ogen.
  • Een witgele ring rond het gekleurde deel van je oog (arcus), bij iemand jonger dan 45 jaar.

Deze tekens wegen zwaar. Op de Nederlandse scorelijst voor FH tellen peesxanthomen voor 6 punten en een arcus vóór 45 jaar voor 4 punten. Bij 6 punten of meer volgt DNA-onderzoek. De meeste mensen met een hoog cholesterol hebben geen van deze tekens.

Wanneer laat je je cholesterol meten?

Wacht niet op klachten. Bespreek een meting met je huisarts als:

  • een ouder, broer of zus vóór 60 jaar een hart- of vaatziekte kreeg;
  • je een van de tekens hierboven ziet;
  • je een man bent van 40 of ouder, of een vrouw van 50 of ouder of na de overgang, en je wilt weten hoe groot je risico is.

Het NHG denkt aan erfelijk hoog cholesterol bij een onbehandeld LDL boven 5 of een totaal cholesterol boven 8 mmol/l. Wat de getallen op je uitslag betekenen, staat bij cholesterol waarden.

Ligt het bij vrouwen anders?

De klachten niet: ook bij vrouwen geeft hoog cholesterol geen klachten. Wel stijgt het LDL na de overgang, als oestrogeen wegvalt (NHG). Een vrouw met jarenlang een gunstige waarde kan daarna zonder klachten een hoger cholesterol hebben. Ook Lp(a), een erfelijk deeltje dat het risico verhoogt, stijgt rond de overgang. Meer daarover bij Lp(a).

Wanneer bel je 112?

Hoog cholesterol zelf geeft geen klachten, maar een hartaanval of beroerte wel. Deze signalen komen van Thuisarts.

Een hartaanval:

  • een drukkend gevoel of pijn op de borst die niet weggaat in rust en na 15 minuten nog niet over is;
  • pijn die uitstraalt naar je linkerarm, rug, nek, kaak of rechterarm;
  • zweten, misselijkheid, braken, angst of moeilijker ademhalen.

Bij 3 van de 4 mensen begint een hartaanval met pijn op de borst. Mensen boven 65 hebben vaker geen pijn, maar wel kortademigheid, extreme moeheid, duizeligheid of een zwak gevoel.

Een beroerte:

  • een scheve mond;
  • warrig of onduidelijk praten;
  • een arm die wegzakt.

Bel bij signalen van een hartaanval direct 112. Bij een beroerte ook: bel direct 112, ook bij twijfel, als de klachten weer over zijn of als je ermee wakker wordt.

Veelgestelde vragen

Welke symptomen geeft hoog cholesterol?

Geen. Hoog cholesterol doet geen pijn en je voelt het niet (Thuisarts). Bij erfelijk hoog cholesterol zijn er soms zichtbare tekens, zoals verdikte pezen of een witte ring rond het gekleurde deel van het oog vóór je 45e.

Zijn de symptomen van hoog cholesterol anders bij vrouwen?

Nee, ook bij vrouwen geeft hoog cholesterol geen klachten. Wel stijgt het LDL na de overgang (NHG). De huisarts overweegt een risicoschatting bij vrouwen vanaf 50 jaar of na de overgang, en bij mannen vanaf 40.

Kan hoog cholesterol moeheid of hoofdpijn geven?

Nee. Hoog cholesterol geeft geen klachten. Heb je last van moeheid of hoofdpijn, dan heeft dat een andere oorzaak. Bespreek het met je huisarts als het aanhoudt.

Wat zijn de signalen van een hartaanval?

Een drukkende pijn op de borst die in rust niet weggaat en na 15 minuten nog niet over is, soms uitstralend naar arm, rug, nek of kaak, met zweten, misselijkheid of benauwdheid. Mensen boven 65 hebben vaker geen pijn, maar wel kortademigheid, extreme moeheid of duizeligheid. Bel direct 112 (Thuisarts).

Bronnen

  1. Ik heb hoog cholesterol, Thuisarts (2024)
  2. Ik heb misschien erfelijk hoog cholesterol (FH), Thuisarts (2026)
  3. Wat gebeurt er als ik een hartaanval heb, Thuisarts
  4. TIA, herseninfarct en hersenbloeding herkennen, Thuisarts
  5. NHG-Standpunt Diagnostiek en behandeling van familiaire hypercholesterolemie, NHG (2006)
  6. Familiaire hypercholesterolemie (zorgverleners), Stichting LEEFH
  7. NHG-Standaard Cardiovasculair risicomanagement (M84), NHG (2024)

Deze uitleg vervangt geen gesprek met je arts. Gebruik je medicijnen, stop daar dan niet zelf mee: overleg eerst met je huisarts of apotheker.

Lees verder