Non-HDL-cholesterol: wat is het en wat is normaal?
Non-HDL is je totaal cholesterol min je HDL. Sinds 2024 rekent de huisarts ermee. Wat normaal is, het NHG-doel en hoe je het zelf uitrekent.
Non-HDL-cholesterol is al het cholesterol in je bloed behalve dat in HDL. Het telt het cholesterol in alle deeltjes die je vaten kunnen dichtslibben: LDL, VLDL, IDL en Lp(a). Je rekent het uit door je HDL af te trekken van je totaal cholesterol. Vul je non-HDL in om te zien waar het ligt.
Vul het getal in zoals het op je uitslag staat. Je hoeft niets te versturen: dit rekent in je browser.
Hoe bereken je non-HDL?
Totaal cholesterol min HDL-cholesterol. Een voorbeeld: totaal 6,2 mmol/l, HDL 1,3 mmol/l, dan is je non-HDL 4,9 mmol/l. Het NHG rekent non-HDL tot het bloedonderzoek voor een risicoprofiel. Staat het niet op je uitslag, dan reken je het uit met de non-HDL-rekenhulp.
Je hoeft er niet nuchter voor te zijn. Na een gewone maaltijd ligt non-HDL gemiddeld 0,2 mmol/l lager (EAS/EFLM, 2016). Volgens het NHG is non-HDL ook bruikbaar als je triglyceriden boven 4,5 mmol/l liggen. Dan is een berekend LDL dat niet meer.
Wat is een normale non-HDL-waarde?
Het lab markeert non-HDL boven 3,9 mmol/l. Dat is geen persoonlijke streefwaarde. De huisarts heeft lagere doelen voor wie een verhoogd risico heeft. Zoek je eigen waarde op in de tabel.
| Non-HDL-cholesterol | Betekenis |
|---|---|
| 1,5 mmol/l | Onder beide streefwaarden |
| 1,6 mmol/l | Onder beide streefwaarden |
| 1,7 mmol/l | Onder beide streefwaarden |
| 1,8 mmol/l | Onder beide streefwaarden |
| 1,9 mmol/l | Onder beide streefwaarden |
| 2,0 mmol/l | Onder beide streefwaarden |
| 2,1 mmol/l | Onder beide streefwaarden |
| 2,2 mmol/l | Onder beide streefwaarden |
| 2,3 mmol/l | Onder beide streefwaarden |
| 2,4 mmol/l | Onder beide streefwaarden |
| 2,5 mmol/l | Onder beide streefwaarden |
| 2,6 mmol/l | Onder de streefwaarde bij verhoogd risico |
| 2,7 mmol/l | Onder de streefwaarde bij verhoogd risico |
| 2,8 mmol/l | Onder de streefwaarde bij verhoogd risico |
| 2,9 mmol/l | Onder de streefwaarde bij verhoogd risico |
| 3,0 mmol/l | Onder de streefwaarde bij verhoogd risico |
| 3,1 mmol/l | Onder de streefwaarde bij verhoogd risico |
| 3,2 mmol/l | Onder de streefwaarde bij verhoogd risico |
| 3,3 mmol/l | Onder de streefwaarde bij verhoogd risico |
| 3,4 mmol/l | Boven de streefwaarde bij verhoogd risico |
| 3,5 mmol/l | Boven de streefwaarde bij verhoogd risico |
| 3,6 mmol/l | Boven de streefwaarde bij verhoogd risico |
| 3,7 mmol/l | Boven de streefwaarde bij verhoogd risico |
| 3,8 mmol/l | Boven de streefwaarde bij verhoogd risico |
| 3,9 mmol/l | Boven de labgrens |
| 4,0 mmol/l | Boven de labgrens |
| 4,1 mmol/l | Boven de labgrens |
| 4,2 mmol/l | Boven de labgrens |
| 4,3 mmol/l | Boven de labgrens |
| 4,4 mmol/l | Boven de labgrens |
| 4,5 mmol/l | Boven de labgrens |
| 4,6 mmol/l | Boven de labgrens |
| 4,7 mmol/l | Boven de labgrens |
| 4,8 mmol/l | Boven de labgrens |
| 4,9 mmol/l | Boven de labgrens |
| 5,0 mmol/l | Boven de labgrens |
| 5,1 mmol/l | Boven de labgrens |
| 5,2 mmol/l | Boven de labgrens |
| 5,3 mmol/l | Boven de labgrens |
| 5,4 mmol/l | Boven de labgrens |
| 5,5 mmol/l | Boven de labgrens |
| 5,6 mmol/l | Boven de labgrens |
| 5,7 mmol/l | Boven de labgrens |
| 5,8 mmol/l | Boven de labgrens |
| 5,9 mmol/l | Boven de labgrens |
| 6,0 mmol/l | Boven de labgrens |
| 6,1 mmol/l | Boven de labgrens |
| 6,2 mmol/l | Boven de labgrens |
| 6,3 mmol/l | Boven de labgrens |
| 6,4 mmol/l | Boven de labgrens |
| 6,5 mmol/l | Boven de labgrens |
| 6,6 mmol/l | Boven de labgrens |
| 6,7 mmol/l | Boven de labgrens |
| 6,8 mmol/l | Boven de labgrens |
| 6,9 mmol/l | Boven de labgrens |
| 7,0 mmol/l | Boven de labgrens |
| 7,1 mmol/l | Boven de labgrens |
| 7,2 mmol/l | Boven de labgrens |
| 7,3 mmol/l | Boven de labgrens |
| 7,4 mmol/l | Boven de labgrens |
| 7,5 mmol/l | Boven de labgrens |
| 7,6 mmol/l | Boven de labgrens |
| 7,7 mmol/l | Boven de labgrens |
| 7,8 mmol/l | Boven de labgrens |
| 7,9 mmol/l | Boven de labgrens |
| 8,0 mmol/l | Boven de labgrens |
- Onder beide streefwaarden
- Onder 2,6: de NHG-streefwaarde na een hart- of vaatziekte (tot 70 jaar).
- Onder de streefwaarde bij verhoogd risico
- Onder 3,4: de NHG-streefwaarde bij een verhoogd risico zonder hart- of vaatziekte. Na een hart- of vaatziekte is het doel onder 2,6.
- Boven de streefwaarde bij verhoogd risico
- Het lab markeert pas boven 3,9. Heb je een verhoogd risico, dan is het doel onder 3,4.
- Boven de labgrens
- Het lab markeert boven 3,9. Non-HDL telt het cholesterol in alle deeltjes die je vaten kunnen dichtslibben. Wat het betekent, hangt af van je risico.
Welke streefwaarde geldt voor jou?
| Wie | NHG | ESC/EAS 2019 |
|---|---|---|
| Na een hart- of vaatziekte, tot 70 jaar | onder 2,6 mmol/l | zeer hoog risico: onder 2,2 |
| Verhoogd risico zonder hart- of vaatziekte, tot 70 jaar | onder 3,4 mmol/l | hoog risico: onder 2,6; matig: onder 3,4 |
De NHG-doelen voor non-HDL liggen precies 0,8 hoger dan die voor LDL (1,8 en 2,6). Gemiddeld komen ze op hetzelfde neer, omdat non-HDL ook het cholesterol in de andere deeltjes meetelt. Het NHG laat de huisarts kiezen: LDL of non-HDL om de behandeling te volgen.
Waarom rekent de huisarts met non-HDL?
SCORE2, het rekenmodel uit 2021 voor je kans op een hartinfarct of beroerte in tien jaar, gebruikt non-HDL. Bij de herziening van de NHG-Standaard in 2024 kwam SCORE2 in de plaats van het oude SCORE. Sindsdien staat in de risicotabel non-HDL in plaats van de cholesterol ratio (totaal gedeeld door HDL).
Het NHG noemt drie voordelen. Non-HDL past mogelijk beter bij je risico dan LDL. Het kost niets extra, want het volgt uit twee waarden die al gemeten worden. En het werkt ook niet-nuchter en bij hoge triglyceriden.
Wanneer zegt non-HDL meer dan LDL?
Vooral bij hoge triglyceriden. Dan zit er veel cholesterol in VLDL en andere deeltjes die LDL niet meetelt. Daarbij schat de formule van Friedewald het LDL al te laag vanaf triglyceriden van 2 mmol/l (ESC). Bij ongeveer 20% van de patiënten kunnen LDL en het aantal deeltjes uiteenlopen, vooral bij hoge triglyceriden, diabetes en overgewicht. Bij verhoogde triglyceriden adviseert de Europese richtlijn daarom zowel non-HDL als ApoB te meten.
Non-HDL of ApoB?
Beide kijken verder dan LDL. Non-HDL meet hoeveel cholesterol alle schadelijke deeltjes samen vervoeren. ApoB telt de deeltjes zelf, omdat op elk van die deeltjes precies één ApoB zit.
Het NHG zegt dat ApoB vergelijkbare informatie geeft, maar geld kost, en raadt routinematig meten af. De ESC verkiest ApoB om het risico te verfijnen. De wetenschap is niet eenduidig: een analyse van acht statinetrials vond non-HDL net iets beter dan ApoB of LDL, een andere vond dat het effect van behandeling beter samenhing met de daling van ApoB. Dat je huisarts geen ApoB meet, is dus een keuze uit de richtlijn, geen fout. Alle waarden naast elkaar staan bij cholesterol waarden.
Veelgestelde vragen
Hoe bereken je non-HDL-cholesterol?
Trek je HDL af van je totaal cholesterol. Bij een totaal cholesterol van 6,2 mmol/l en een HDL van 1,3 is je non-HDL 4,9 mmol/l. Je hoeft er niet nuchter voor te zijn en er is geen extra bloedonderzoek voor nodig.
Wat is een normale non-HDL-waarde?
Het lab markeert non-HDL boven 3,9 mmol/l. Bij een verhoogd risico op hart- en vaatziekten is het NHG-doel onder 3,4 mmol/l, na een hart- of vaatziekte (tot 70 jaar) onder 2,6.
Wat is het verschil tussen non-HDL en LDL?
LDL is het cholesterol in alleen de LDL-deeltjes. Non-HDL telt ook het cholesterol in VLDL, IDL en Lp(a), alle deeltjes die je vaten kunnen dichtslibben. Daarom ligt het NHG-doel voor non-HDL 0,8 mmol/l hoger dan voor LDL.
Is non-HDL beter dan ApoB?
Volgens het NHG geven ze vergelijkbare informatie, maar non-HDL is gratis en ApoB kost geld. De Europese richtlijn verkiest ApoB om het risico te verfijnen. Onderzoek is niet eenduidig: in statinetrials scoorde non-HDL net iets beter, in grote cohortstudies het aantal ApoB-deeltjes.
Bronnen
- NHG-Standaard Cardiovasculair risicomanagement (M84), NHG (2024)
- Richtlijn Cardiovasculair risicomanagement (CVRM) herzien, Richtlijnendatabase (2024)
- 2019 ESC/EAS Guidelines for the management of dyslipidaemias, European Heart Journal (2020)
- Apolipoprotein B particles and cardiovascular disease: a narrative review, JAMA Cardiology (2019)
Deze uitleg vervangt geen gesprek met je arts. Gebruik je medicijnen, stop daar dan niet zelf mee: overleg eerst met je huisarts of apotheker.