HDL cholesterol waarde: wat is normaal?
Wat een normale HDL-waarde is voor mannen en vrouwen, waarom 'hoe hoger hoe beter' niet meer klopt, en of je HDL zelf kunt verhogen.
Een HDL-cholesterolwaarde boven 1,0 mmol/L bij mannen en boven 1,2 mmol/L bij vrouwen geldt als gunstig. Maar HDL werkt anders dan de andere cholesterolwaarden: er is geen streefwaarde om naartoe te werken, en hoger is niet automatisch beter. Deze pagina legt uit wat je waarde betekent en wat je er wel en niet mee kunt.
De bereiken
De grenzen komen uit de NHG-CVRM-richtlijn en gelden voor volwassenen.
- < 0,9Ongunstig laag
- > 1,0 (m) / > 1,2 (v)Gunstig
- > 2,5 (m) / > 2,8 (v)Geen extra bescherming
Bron: NHG-CVRM
Waarom “goed cholesterol” maar half klopt
HDL heet het goede cholesterol omdat HDL-deeltjes cholesterol terugvoeren naar de lever. In grote bevolkingsstudies hoort een hoger HDL bij een lager risico op hart- en vaatziekten. Toch is dat verband geen bewijs dat HDL zelf beschermt. Trials die HDL gericht verhoogden met medicatie lieten namelijk geen daling van hart- en vaatziekten zien. Het beeld dat overblijft: een hoog HDL is eerder een teken van een gunstig algemeen profiel dan een oorzaak van bescherming.
Voor je risico zeggen je LDL, non-HDL en ApoB daarom meer dan je HDL. HDL is een indicator, geen behandeldoel.
Kan HDL te hoog zijn?
Lange tijd gold: hoe hoger het HDL, hoe beter. Dat klopt niet meer. Grote cohortstudies (CANHEART, UK Biobank en de Copenhagen General Population Study) laten zien dat zeer hoge HDL-waarden, ruwweg boven 2,5 mmol/L bij mannen en 2,8 mmol/L bij vrouwen, geen extra cardiovasculair voordeel geven. Bij die zeer hoge waarden zagen de onderzoekers zelfs een licht verhoogde sterfte aan andere oorzaken. Een doel van zo hoog mogelijk is dus verlaten.
Een laag HDL: wat betekent het?
Een HDL onder 0,9 mmol/L is een risicosignaal. Het komt vaak samen met hoge triglyceriden, overgewicht, weinig beweging, roken en insulineresistentie. Het lage HDL zelf is meestal niet het probleem dat je aanpakt; het wijst naar het bredere profiel dat aandacht vraagt. Kijk in dat geval naar je non-HDL of ApoB en naar je leefstijl.
Kun je HDL verhogen?
Een beetje, via leefstijl. Regelmatig bewegen, stoppen met roken en afvallen bij overgewicht tillen het HDL bescheiden op. Matige alcoholinname verhoogt HDL ook, maar dat is geen reden om te gaan drinken, want de nadelen wegen zwaarder. Medicijnen die specifiek HDL verhogen bestaan, maar ze verlagen het risico op hart- en vaatziekten niet en worden daarom niet voorgeschreven.
De praktische conclusie: streef niet naar een HDL-getal. Werk aan het geheel, dan komt het HDL vanzelf op een gezond niveau. Wat je waarden samen betekenen, staat op cholesterol waarden.