Cholesterol waarden: tabel met normaal- en streefwaarden
Totaal cholesterol, LDL, HDL, non-HDL, triglyceriden, ApoB en Lp(a) in één tabel: waar het lab markeert, wat de huisarts als doel neemt en wat Europa adviseert.
Een cholesterolwaarde op je uitslag zegt pas iets als je weet welke grens erbij hoort. Het lab zet een sterretje bij een totaal cholesterol boven 5 mmol/l, maar dat is geen doel dat voor iedereen geldt. Je huisarts kijkt naar je LDL of non-HDL en naar je hele risico op hart- en vaatziekten. Vul hieronder je totaal cholesterol in om te zien waar het ligt.
Vul het getal in zoals het op je uitslag staat. Je hoeft niets te versturen: dit rekent in je browser.
Welke cholesterolwaarden zijn normaal?
Deze tabel zet per waarde drie dingen naast elkaar: waar een Nederlands lab markeert, welke streefwaarde de huisarts gebruikt (NHG) en wat de Europese richtlijn van cardiologen adviseert (ESC/EAS 2019, in 2025 niet veranderd). Alle waarden in mmol/l, behalve ApoB (g/l) en Lp(a) (mg/dl).
| Waarde | Lab markeert | NHG-streefwaarde | ESC-doel | Alarmgrens |
|---|---|---|---|---|
| Totaal cholesterol | boven 5 | geen | geen | boven 8: denk aan erfelijk |
| LDL-cholesterol normaalwaarde | boven 3 | onder 2,6; na hart- of vaatziekte onder 1,8 | 2,6 / 1,8 / 1,4 | boven 5: denk aan erfelijk |
| HDL-cholesterol waarde | onder 1,0 (vrouw: 1,2 telt als risicoteken) | geen | geen | onder 0,6: nader onderzoek |
| Non-HDL-cholesterol | boven 3,9 | onder 3,4; na hart- of vaatziekte onder 2,6 | 3,4 / 2,6 / 2,2 | |
| Triglyceriden waarde | boven 2 (nuchter: vanaf 1,7) | geen | geen; onder 1,7 hoort bij lager risico | boven 5: nuchter herhalen; boven 10: risico op alvleesklierontsteking |
| ApoB-waarde | boven 1,0 | geen | 1,00 / 0,80 / 0,65 | |
| Lp(a)-waarde | boven 50 | geen | boven 50 telt als risicofactor | vanaf 180: risico als bij erfelijk hoog cholesterol |
De drie ESC-getallen gelden voor matig, hoog en zeer hoog risico. Bij hoog en zeer hoog risico vraagt de ESC ook dat je LDL minstens de helft daalt. De labgrenzen komen uit een Europese consensus van 2016 (EAS en EFLM), die het NHG letterlijk heeft overgenomen. Het lab markeert de hoogste 20% van de bevolking.
Labgrens, streefwaarde en alarmgrens: wat is het verschil?
Op deze site houden we drie soorten getallen uit elkaar.
De labgrens is waar het lab een waarde als afwijkend markeert. Een LDL van 3,4 krijgt een sterretje, ook bij iemand met een heel laag risico. Thuisarts noemt een totaal cholesterol onder 5 en een LDL onder 3 voor gezonde mensen "meestal goed".
De streefwaarde is wat de huisarts wil bereiken bij iemand met een verhoogd risico, meestal met een cholesterolverlager. De NHG-Standaard heeft streefwaarden voor LDL en non-HDL, niet voor totaal cholesterol, HDL, triglyceriden of ApoB. Het NHG vraagt de streefwaarden "met enige nuance" te gebruiken: een waarde net erboven kan acceptabel zijn.
De alarmgrens vraagt om actie, los van je risico. Een onbehandeld LDL boven 5 of een totaal cholesterol boven 8 is voor de huisarts een reden om aan familiaire hypercholesterolemie te denken. Triglyceriden boven 10 geven risico op een ontsteking van de alvleesklier.
Totaal cholesterol: wat betekent je waarde?
Totaal cholesterol is al het cholesterol in je bloed bij elkaar: in LDL, in HDL en in de deeltjes die triglyceriden vervoeren. Omdat er ook HDL in zit, zegt het getal alleen weinig over je risico. De huisarts gebruikt het vooral om non-HDL uit te rekenen. In de tabel hieronder staat per 0,1 mmol/l wat je waarde betekent.
| Totaal cholesterol | Betekenis |
|---|---|
| 3,0 mmol/l | Niet gemarkeerd |
| 3,1 mmol/l | Niet gemarkeerd |
| 3,2 mmol/l | Niet gemarkeerd |
| 3,3 mmol/l | Niet gemarkeerd |
| 3,4 mmol/l | Niet gemarkeerd |
| 3,5 mmol/l | Niet gemarkeerd |
| 3,6 mmol/l | Niet gemarkeerd |
| 3,7 mmol/l | Niet gemarkeerd |
| 3,8 mmol/l | Niet gemarkeerd |
| 3,9 mmol/l | Niet gemarkeerd |
| 4,0 mmol/l | Niet gemarkeerd |
| 4,1 mmol/l | Niet gemarkeerd |
| 4,2 mmol/l | Niet gemarkeerd |
| 4,3 mmol/l | Niet gemarkeerd |
| 4,4 mmol/l | Niet gemarkeerd |
| 4,5 mmol/l | Niet gemarkeerd |
| 4,6 mmol/l | Niet gemarkeerd |
| 4,7 mmol/l | Niet gemarkeerd |
| 4,8 mmol/l | Niet gemarkeerd |
| 4,9 mmol/l | Niet gemarkeerd |
| 5,0 mmol/l | Boven de labgrens |
| 5,1 mmol/l | Boven de labgrens |
| 5,2 mmol/l | Boven de labgrens |
| 5,3 mmol/l | Boven de labgrens |
| 5,4 mmol/l | Boven de labgrens |
| 5,5 mmol/l | Boven de labgrens |
| 5,6 mmol/l | Boven de labgrens |
| 5,7 mmol/l | Boven de labgrens |
| 5,8 mmol/l | Boven de labgrens |
| 5,9 mmol/l | Boven de labgrens |
| 6,0 mmol/l | Boven de labgrens |
| 6,1 mmol/l | Boven de labgrens |
| 6,2 mmol/l | Boven de labgrens |
| 6,3 mmol/l | Boven de labgrens |
| 6,4 mmol/l | Boven de labgrens |
| 6,5 mmol/l | Boven de labgrens |
| 6,6 mmol/l | Boven de labgrens |
| 6,7 mmol/l | Boven de labgrens |
| 6,8 mmol/l | Boven de labgrens |
| 6,9 mmol/l | Boven de labgrens |
| 7,0 mmol/l | Boven de labgrens |
| 7,1 mmol/l | Boven de labgrens |
| 7,2 mmol/l | Boven de labgrens |
| 7,3 mmol/l | Boven de labgrens |
| 7,4 mmol/l | Boven de labgrens |
| 7,5 mmol/l | Boven de labgrens |
| 7,6 mmol/l | Boven de labgrens |
| 7,7 mmol/l | Boven de labgrens |
| 7,8 mmol/l | Boven de labgrens |
| 7,9 mmol/l | Boven de labgrens |
| 8,0 mmol/l | Denk aan erfelijk |
| 8,1 mmol/l | Denk aan erfelijk |
| 8,2 mmol/l | Denk aan erfelijk |
| 8,3 mmol/l | Denk aan erfelijk |
| 8,4 mmol/l | Denk aan erfelijk |
| 8,5 mmol/l | Denk aan erfelijk |
| 8,6 mmol/l | Denk aan erfelijk |
| 8,7 mmol/l | Denk aan erfelijk |
| 8,8 mmol/l | Denk aan erfelijk |
| 8,9 mmol/l | Denk aan erfelijk |
| 9,0 mmol/l | Denk aan erfelijk |
| 9,1 mmol/l | Denk aan erfelijk |
| 9,2 mmol/l | Denk aan erfelijk |
| 9,3 mmol/l | Denk aan erfelijk |
| 9,4 mmol/l | Denk aan erfelijk |
| 9,5 mmol/l | Denk aan erfelijk |
- Niet gemarkeerd
- Onder de grens waarboven het lab markeert. Voor gezonde mensen is dit meestal goed (Thuisarts). Het NHG heeft geen streefwaarde voor totaal cholesterol.
- Boven de labgrens
- Het lab markeert boven 5. Wat dat voor jou betekent, hangt af van je hele risico: leeftijd, bloeddruk, roken en diabetes. Je huisarts kijkt naar je LDL of non-HDL en je SCORE2-risico.
- Denk aan erfelijk
- Boven 8 mmol/l denkt de huisarts aan erfelijk hoog cholesterol (familiaire hypercholesterolemie). Bespreek dit met je huisarts.
Welke streefwaarde geldt voor jou?
Dat hangt af van je risicogroep. De NHG-Standaard deelt in zonder tabel als je al een hartinfarct, beroerte of andere hart- of vaatziekte hebt gehad (zeer hoog risico), of bij aangetoond erfelijk hoog cholesterol, een bovendruk van 180 of hoger, matige nierschade of diabetes die langer dan 10 jaar bestaat of slecht is ingesteld (hoog risico). Voor alle anderen schat de huisarts je kans op een hartinfarct of beroerte in tien jaar met SCORE2. Die schatting overweegt hij bij mannen vanaf 40 en bij vrouwen vanaf 50 of na de overgang.
| Wie | LDL-doel (NHG) | Non-HDL-doel (NHG) |
|---|---|---|
| Na een hart- of vaatziekte, tot 70 jaar | onder 1,8 | onder 2,6 |
| Verhoogd risico zonder hart- of vaatziekte, tot 70 jaar | onder 2,6 | onder 3,4 |
| Vitale ouderen | onder 2,6 | |
| Kwetsbare ouderen zonder hart- of vaatziekte | geen cholesterolverlager starten |
Bij een laag of matig verhoogd risico krijg je meestal geen medicijn. Je kunt je eigen kans opzoeken in de risicotabel.
Cholesterol waarden per leeftijd en geslacht
De Nederlandse richtlijn kent geen cholesterolgrenzen per leeftijd. Leeftijd telt mee via SCORE2, en die drempels schuiven wel mee: een kans van 8% in tien jaar is hoog voor iemand onder de 50, en matig verhoogd voor iemand van 60.
Cholesterol verandert wel met de jaren. In Lifelines, een Nederlands onderzoek met ruim 133.000 volwassenen zonder hart- of vaatziekte en zonder cholesterolverlager, steeg het LDL bij mannen tussen 20 en 49 jaar met ongeveer 1,4 mmol/l. Bij vrouwen bleef het tot 35 jaar gelijk en steeg het daarna tot 59 jaar met ongeveer 1,1 mmol/l. Het NHG noemt een hoger LDL als een van de veranderingen na de overgang, als oestrogeen wegvalt.
Tussen mannen en vrouwen verschilt alleen de HDL-grens: onder 1,0 bij mannen en onder 1,2 bij vrouwen telt als teken van een verhoogd risico. Een LDL boven het 95e percentiel voor je leeftijd en geslacht is voor het NHG, samen met vroege hart- en vaatziekte in de familie, een reden om aan erfelijk hoog cholesterol te denken.
Cholesterol ratio: wat is ermee gebeurd?
De cholesterol ratio is je totaal cholesterol gedeeld door je HDL. Bij een totaal van 6,0 en een HDL van 1,5 is de ratio 4,0. Tot 2024 stond de ratio in de risicotabel van de huisarts. Bij de herziening van de NHG-Standaard in 2024 is hij vervangen door non-HDL-cholesterol: je totaal min je HDL. In hetzelfde voorbeeld is dat 4,5 mmol/l.
Non-HDL telt het cholesterol in alle deeltjes die je vaten kunnen dichtslibben. Volgens het NHG kost het niets extra, is het ook bruikbaar als je niet nuchter was of als je triglyceriden boven 4,5 liggen, en kan het net als LDL als streefwaarde dienen. Staat er op je uitslag nog een ratio, dan heeft de huisarts daar geen grens meer voor. Reken in plaats daarvan je non-HDL uit.
Hoe reken je cholesterol uit of om?
Drie berekeningen kom je tegen:
- Non-HDL is totaal cholesterol min HDL.
- LDL wordt vaak niet gemeten maar berekend met de formule van Friedewald: totaal min HDL min triglyceriden gedeeld door 2,2. Bij triglyceriden vanaf 2 mmol/l valt die schatting volgens de ESC te laag uit, boven 4,5 is hij niet bruikbaar. De LDL-rekenhulp waarschuwt daarvoor.
- Een buitenlandse uitslag in mg/dl reken je om door voor cholesterol te delen door 38,67. Een LDL van 116 mg/dl is 3,0 mmol/l. Voor triglyceriden deel je door 88,5. Dat doet de omrekenhulp ook.
Na een gewone maaltijd liggen totaal cholesterol, LDL en non-HDL ongeveer 0,2 mmol/l lager en triglyceriden 0,3 hoger. Daarom hoef je voor een cholesterolmeting meestal niet nuchter te zijn.
Wat doe je met een verhoogde waarde?
Bespreek de uitslag met je huisarts. Die kijkt naar je leeftijd, bloeddruk, roken, diabetes en familie, niet naar één getal. Bel eerder als je LDL boven 5 of je totaal cholesterol boven 8 ligt, of als ouders, broers of zussen vóór hun 60e een hart- of vaatziekte kregen. Wat je zelf kunt doen, staat bij cholesterol verlagen. Wil je weten wat cholesterol eigenlijk is, lees dan wat is cholesterol.
Veelgestelde vragen
Wat is een goede cholesterol waarde?
Voor gezonde mensen is een totaal cholesterol onder 5 en een LDL onder 3 mmol/l meestal goed, volgens Thuisarts. Heb je een verhoogd risico op hart- en vaatziekten, dan streeft de huisarts volgens de NHG-Standaard naar een LDL onder 2,6 mmol/l, en na een hartinfarct of beroerte naar onder 1,8.
Is een cholesterol van 6 te hoog?
Een totaal cholesterol van 6 mmol/l ligt boven de grens van 5 waarboven het lab markeert. Het is geen signaal voor erfelijk hoog cholesterol; daarvoor kijkt de huisarts naar waarden boven 8. Of je iets moet doen, hangt af van je risico op hart- en vaatziekten (SCORE2) en van je LDL of non-HDL.
Hoe hoog mag het cholesterol zijn bij ouderen?
De NHG-Standaard heeft geen streefwaarden per leeftijd. Leeftijd telt wel mee in de risicoschatting met SCORE2. Voor vitale ouderen geldt een LDL-doel onder 2,6 mmol/l; bij kwetsbare ouderen zonder hart- of vaatziekte start de huisarts geen cholesterolverlager.
Zijn de cholesterolwaarden voor vrouwen anders?
Alleen bij HDL. Bij vrouwen telt een HDL onder 1,2 mmol/l als teken van een verhoogd risico, bij mannen onder 1,0 (NHG). Voor LDL, non-HDL en totaal cholesterol zijn de grenzen gelijk. Na de overgang stijgt het LDL bij veel vrouwen.
Wat is een goede cholesterol ratio?
Sinds de herziening van 2024 rekent de NHG-Standaard niet meer met de ratio (totaal gedeeld door HDL), maar met non-HDL-cholesterol: totaal min HDL. Voor non-HDL is het NHG-doel onder 3,4 mmol/l bij een verhoogd risico en onder 2,6 na een hart- of vaatziekte.
Bronnen
- NHG-Standaard Cardiovasculair risicomanagement (M84), NHG (2024)
- Ik heb hoog cholesterol, Thuisarts (2024)
- 2019 ESC/EAS Guidelines for the management of dyslipidaemias, European Heart Journal (2020)
- Fasting is not routinely required for determination of a lipid profile (EAS/EFLM), European Heart Journal (2016)
- Lipid and lipoprotein reference values from 133,450 Dutch Lifelines participants, Journal of Clinical Lipidology (2017)
- NHG-Standpunt Diagnostiek en behandeling van familiaire hypercholesterolemie, NHG (2006)
Deze uitleg vervangt geen gesprek met je arts. Gebruik je medicijnen, stop daar dan niet zelf mee: overleg eerst met je huisarts of apotheker.