Triglyceriden te hoog: oorzaken en wat je eraan doet

Wanneer triglyceriden te hoog zijn, welke oorzaken de huisarts zoekt en wat een waarde boven 5 of boven 10 mmol/l betekent.

Bijgewerkt op 11 oktober 20262 minuten lezenEen uitgave van Zorgadvies.nl

Je triglyceriden zijn te hoog als het lab ze markeert: boven 2 mmol/l als je niet nuchter was, vanaf 1,7 als je wel nuchter was. Dat is geen ziekte, maar een aanwijzing. Vaak zit er een oorzaak achter die je kunt aanpakken, zoals alcohol of buikvet. Wat de getallen per 0,1 betekenen, staat bij triglyceriden waarde.

Hoe hoog is te hoog?

Triglyceriden (mmol/l)Betekenis
boven 2 niet-nuchter, vanaf 1,7 nuchterhet lab markeert de waarde
boven 5 niet-nuchterde huisarts laat nuchter herhalen
boven 10risico op een ontsteking van de alvleesklier

De grenzen komen uit de NHG-Standaard Cardiovasculair risicomanagement, die ze overnam uit een Europese consensus (EAS en EFLM, 2016). Banden als "licht verhoogd" van 1,7 tot 2,3 staan niet in die standaard.

Eén hoge uitslag na een maaltijd zegt minder dan je denkt. Na een gewone maaltijd liggen triglyceriden gemiddeld 0,3 mmol/l hoger. Daar houdt de grens van 2 al rekening mee.

Welke oorzaken zoekt de huisarts?

Bij hoge triglyceriden zoekt de huisarts naar een oorzaak. De Nederlandse richtlijn voor vetstofwisselingsstoornissen en de NHG-Standaard noemen:

  • alcohol
  • buikvet en het metabool syndroom
  • diabetes type 2
  • een te traag werkende schildklier
  • eindstadium nierfalen
  • zwangerschap
  • PCOS
  • medicijnen: prednison en andere corticosteroïden, oestrogenen, antipsychotica en hiv-medicatie

Alcohol heeft volgens de Europese richtlijn een grote invloed op triglyceriden, vooral als ze al hoog zijn. Gebruik je een van deze medicijnen, stop er dan niet zelf mee. Bespreek het met de arts die het voorschreef.

Kan het erfelijk zijn?

Ja. Bekende erfelijke vormen zijn familiaire gecombineerde hyperlipidemie, familiaire dysbètalipoproteïnemie en een tekort aan het enzym LPL (LPL-deficiëntie).

Om het patroon te bepalen gebruikt een internist het ApoB-algoritme uit de Nederlandse richtlijn. Daarvoor moeten de waarden 12 uur nuchter zijn gemeten. In een Nijmeegs onderzoek onder 50- tot 70-jarigen (Holewijn, 2011) had 18,1% verhoogde triglyceriden met een normaal ApoB en 15,1% een verhoogd ApoB én verhoogde triglyceriden. Met de ApoB-classificatie zie je welk patroon bij je waarden past; het is een aanwijzing, geen diagnose.

Waarom kijkt de huisarts dan naar non-HDL of ApoB?

Hoge triglyceriden maken het berekende LDL onbetrouwbaar. De formule van Friedewald schat het LDL al te laag vanaf 2 mmol/l (ESC). Non-HDL-cholesterol heeft daar geen last van en telt ook het cholesterol in de VLDL-deeltjes die triglyceriden vervoeren. De Europese richtlijn adviseert bij verhoogde triglyceriden zowel non-HDL als ApoB te meten. Bij ongeveer 20% van de patiënten kunnen LDL en het aantal deeltjes uiteenlopen, vooral bij hoge triglyceriden, diabetes en overgewicht.

Wanneer neem je contact op met de huisarts?

Bespreek elke gemarkeerde uitslag bij je volgende afspraak. Bel eerder bij een waarde boven 10 mmol/l, ook als je je goed voelt. Zonder duidelijke oorzaak verwijst de huisarts je dan naar een gespecialiseerde kliniek. Heb je ooit een alvleesklierontsteking door triglyceriden gehad, dan is nuchter prikken voor jou de voorkeur.

Wat je zelf kunt doen, staat bij triglyceriden verlagen.

Veelgestelde vragen

Wanneer zijn triglyceriden te hoog?

Een Nederlands lab markeert triglyceriden boven 2 mmol/l als je niet nuchter was, en vanaf 1,7 als je wel nuchter was. Boven 5 mmol/l (niet-nuchter) laat de huisarts nuchter herhalen. Boven 10 is er risico op een ontsteking van de alvleesklier.

Wat zijn oorzaken van hoge triglyceriden?

Veel voorkomend zijn alcohol, buikvet, diabetes type 2 en het metabool syndroom. Ook een te traag werkende schildklier, nierfalen, zwangerschap, PCOS en medicijnen zoals prednison, oestrogenen, antipsychotica en hiv-medicatie kunnen ze verhogen. Soms is het erfelijk.

Wanneer zijn triglyceriden gevaarlijk hoog?

Boven 10 mmol/l is er risico op een ontsteking van de alvleesklier. Neem dan contact op met je huisarts. Zonder duidelijke oorzaak verwijst de huisarts je volgens het NHG naar een gespecialiseerde kliniek.

Moet ik stoppen met mijn medicijn als dat triglyceriden verhoogt?

Nee, stop niet op eigen houtje. Bespreek het met je huisarts of de arts die het medicijn voorschreef. Die weegt af of een ander middel of een andere dosis kan.

Bronnen

  1. NHG-Standaard Cardiovasculair risicomanagement (M84), NHG (2024)
  2. Richtlijn Erfelijke dyslipidemie in de 2e en 3e lijn: (patho)fysiologie van dyslipidemieën, NIV (2018)
  3. Fasting is not routinely required for determination of a lipid profile (EAS/EFLM), European Heart Journal (2016)
  4. 2019 ESC/EAS Guidelines for the management of dyslipidaemias, European Heart Journal (2020)
  5. Application and validation of a diagnostic algorithm for the atherogenic apoB dyslipoproteinemias in a Dutch population-based study, European Journal of Clinical Investigation (2011)

Deze uitleg vervangt geen gesprek met je arts. Gebruik je medicijnen, stop daar dan niet zelf mee: overleg eerst met je huisarts of apotheker.

Lees verder