Triglyceriden te hoog: oorzaken en symptomen

Triglyceriden te hoog betekent dat er meer vet in je bloed circuleert dan wenselijk is. Boven 1,7 mmol/L spreken de richtlijnen van verhoogd. Het is geen ziekte op zich, maar wel een signaal dat er iets in je stofwisseling of leefstijl uit balans is, en soms een waarschuwing voor de alvleesklier.

Merk je er iets van?

Meestal niet. Een verhoogde triglyceridenwaarde geeft doorgaans geen klachten en komt aan het licht bij een bloedonderzoek dat om een andere reden werd gedaan. Dat maakt het lastig, want je loopt er niet mee naar de dokter.

Pas bij zeer hoge waarden verandert dat. Boven ongeveer 10 mmol/L kan de alvleesklier ontstoken raken, en dat geeft wel duidelijke klachten: hevige buikpijn die naar de rug uitstraalt, misselijkheid en braken. Soms verschijnen bij extreem hoge waarden kleine gelige vetbultjes op de huid (xanthomen). Dat zijn uitzonderingen; de meeste mensen met verhoogde triglyceriden voelen niets.

Oorzaken

Triglyceriden reageren sterk op leefstijl. De belangrijkste oorzaken:

• Alcohol. Zelfs matige inname kan de waarde flink opdrijven. Minderen of stoppen geeft binnen enkele weken een meetbaar effect.
• Suiker en snelle koolhydraten. Frisdrank, snoep en wit brood verhogen triglyceriden meer dan veel mensen verwachten.
• Overgewicht, vooral rond de buik.
• Diabetes type 2 en insulineresistentie. De lever maakt dan meer VLDL-deeltjes aan.
• Medicatie. Corticosteroïden, betablokkers, oestrogenen en sommige antipsychotica kunnen de waarde verhogen.
• Erfelijke vormen. Familiaire gecombineerde hyperlipidemie en familiaire hypertriglyceridemie geven vaak al op jonge leeftijd hoge waarden.

En stress?

Stress staat vaak los genoemd, maar werkt vooral indirect. Wie langdurig gespannen is, drinkt gemiddeld meer, eet onregelmatiger en beweegt minder, en dat zijn de echte hefbomen achter een hoge waarde. Stresshormonen zoals cortisol beïnvloeden daarnaast de vetstofwisseling, wat de waarde tijdelijk kan optillen. Reken stress dus mee als factor, maar niet als de hoofdoorzaak: alcohol, gewicht en voeding wegen zwaarder.

Waarom een hoge waarde meer zegt dan het lijkt

Hoge triglyceriden komen zelden alleen. Ze gaan vaak samen met een laag HDL en met kleine, dichte LDL-deeltjes. In dat patroon kan je LDL-cholesterol normaal ogen terwijl je ApoB, het aantal schadelijke deeltjes, verhoogd is. Daarom vraagt een hoge triglyceridenwaarde meestal om een vervolgmeting van non-HDL-cholesterol of ApoB. Die geven een eerlijker beeld van je risico dan LDL alleen. Lees ApoB versus LDL voor de achtergrond.

Wanneer naar de huisarts

Neem contact op bij:

• Een waarde boven 5 mmol/L op een herhaalmeting.
• Hart- of vaatziekte vóór het 60ste jaar bij ouders, broers of zussen.
• Verhoogde triglyceriden samen met hoge bloeddruk en een hoog glucose. Dat past bij metabool syndroom en verdient een aanpak voor het geheel.

Bij hevige buikpijn met misselijkheid en een bekende zeer hoge waarde hoort geen afwachten; dat is een reden om dezelfde dag contact op te nemen.

Wat je eraan kunt doen

Bij licht tot matig verhoogde waarden werkt leefstijl vaak goed, en soms snel. Wat je concreet kunt aanpakken staat op triglyceriden verlagen. Bij sterk verhoogde waarden of een erfelijke vorm komt medicatie in beeld, in overleg met je huisarts of internist.