In het kort
- Hoog cholesterol geeft geen klachten. Daardoor blijft erfelijk hoog cholesterol vaak lang onopgemerkt.
- FH komt bij ongeveer 1 op de 300 Nederlanders voor. Ongeveer de helft van hen is gevonden, wereldwijd is dat veel minder.
- Heeft een ouder FH, dan heeft elk kind 50 procent kans om het ook te hebben. Daarom is familieonderzoek zo effectief: je vindt mensen jong, voordat hun vaten schade hebben.
- Bij FH is gezond leven de basis, maar meestal zijn cholesterolverlagende medicijnen nodig.
- De landelijke screening waarbij verpleegkundigen families actief benaderden, stopte in 2014. Nu ligt het informeren van familie vooral bij de patiënt zelf.
Waar het over gaat
Presentator Rick Nieman vraagt arts-onderzoeker Shirin Ibrahim van het OLVG eerst waarom hoog cholesterol slecht is. Is je cholesterol lang te hoog, dan ruimt je lichaam het niet goed meer op en ontstaat er plaque in je bloedvaten. Die groeit en kan verkalken. Scheurt de plaque, dan sluit een stolsel het vat af en krijg je een hart- of herseninfarct. Van een hoog cholesterol merk je zelf niets.
Hoog cholesterol kan door leefstijl komen, maar ook door een foutje in je DNA. Ibrahim zoekt naar manieren om die mensen te vinden, bijvoorbeeld via uitslagen van centrale laboratoria. Je begint met het LDL-cholesterol. Alleen als dat hoog is, heeft DNA-onderzoek zin. Ongeveer 1 op de 300 Nederlanders heeft familiaire hypercholesterolemie (FH), zo'n 70.000 mensen. Daarvan zijn er 30.000 tot 35.000 gevonden. Wereldwijd weet meer dan 90 procent het niet.
Omdat de kans dat je kind het heeft, is 50% als je het zelf hebt.
Caroline van der Plas vertelt over een jonge collega die eraan overleed, waarna ook familieleden FH bleken te hebben. Volgens Ibrahim is dat familieonderzoek, cascadescreening, precies de bedoeling: een kind van iemand met FH heeft 50 procent kans om het ook te hebben. Stichting LEEFH regelt dit in Nederland. Gezond leven is voor iedereen goed, maar bij FH is het vaak niet genoeg en zijn medicijnen nodig.
Tussen 1994 en 2014 liep er een landelijk screeningsprogramma. Verpleegkundigen belden familieleden zelf op en vonden zo bijna 30.000 mensen met FH. Nu vraagt de arts de patiënt om zijn familie in te lichten. Marcel Levi (NWO) noemt preventie een investering die pas na tien of vijftien jaar iets oplevert en daardoor in beleid vaak buiten de boot valt.
Maar bij FH-patiënten is het vaak niet genoeg. Die moet je echt met medicijnen behandelen om dat cholesterol te verlagen.
Het is een typisch voorbeeld waarbij je in feite een investering doet die pas over tien jaar of over vijftien jaar rendement oplevert.
Wat je hiermee kunt
- Heb je FH? Vertel het je broers, zussen en kinderen. Zij hebben elk 50 procent kans dat ze het ook hebben, en via je arts of Stichting LEEFH kunnen ze zich laten testen.
- Is je LDL-cholesterol erg hoog, of kreeg iemand in je familie jong een hart- of herseninfarct? Vraag je huisarts of FH erachter kan zitten.
- Heb je FH en leef je al gezond? Dan zijn medicijnen vaak toch nodig. Bespreek met je arts wat bij jou past en stop niet op eigen houtje.
Bron
Deze samenvatting schreef apob.nl op basis van de volledige aflevering. Citaten zijn letterlijk, de rest staat in onze eigen woorden. Het hele gesprek hoor je bij de makers.
