In het kort
- Lp(a) telt niet op bij je andere risicofactoren maar vermenigvuldigt ze. Hoe hoger je risico al is, hoe zwaarder een hoog Lp(a) doorweegt.
- Ook met een goed LDL kan een heel hoog Lp(a) (400 tot 500 nmol/L) op zich al een flink verhoogd risico geven, zoals bij Marc Rijken.
- Statines en PCSK9-remmers verlagen Lp(a) niet of nauwelijks, maar ze verlagen je LDL en daarmee je totale risico. Daarom schrijven artsen ze toch voor.
- Een Lp(a)-uitslag zegt pas iets met de eenheid erbij: mg/dL, mg/L, g/L of nmol/L geven heel andere getallen voor dezelfde waarde.
- Lp(a) is grotendeels erfelijk. Heb jij een hoge waarde, dan heeft ongeveer de helft van je ouders, broers, zussen en kinderen dat ook.
- Eén keer meten is meestal genoeg. Zit je rond de grens, dan kan opnieuw meten na de overgang zinvol zijn, en meet liever niet tijdens een flinke infectie.
Waar het over gaat
Cécile van Hart in Shape opent het webinar. Erik Stroes begint bij aderverkalking: in tientallen jaren lekt LDL als vuilnis de vaatwand in. Lp(a) werkt volgens hem als een ontsteking die die vuilniszakken aansteekt, zodat ze sneller openscheuren en een stolsel het bloedvat afsluit. Hij laat een uitlegfilmpje van Stichting Leef zien.
Lp(a) vermenigvuldigt je basisrisico. Bij een gezonde jonge vrouw valt het effect mee, bij iemand met andere risicofactoren loopt het hard op. Een op de vijf mensen zit boven 75 nmol/L, een op de honderd zo hoog dat het risico lijkt op dat bij familiaire hypercholesterolemie (FH). Als vuistregel noemt hij twee keer zoveel risico boven 250 en drie keer bij 350 nmol/L. Statines verlagen Lp(a) niet. Wat wel helpt: lager LDL, lagere bloeddruk en een gezonde leefstijl. Omdat Lp(a) voor meer dan 90 procent erfelijk is, had in onderzoek van Rens Reeskamp ongeveer 45 procent van de familieleden ook een hoge waarde.
Dus zeggen, ik kan er nog niks aan doen, dus laat maar hangen, is fout.
Annelies Dol kreeg op haar 49e een hartinfarct zonder bekende risicofactoren en daarna vijf stents in drie jaar. Artsen spraken van pech. Pas twee jaar na het infarct liet Stroes haar Lp(a) meten, en dat was sterk verhoogd. Ze doet mee aan een medicijnstudie en weet niet of ze het middel of een placebo krijgt.
Marc Rijken liep marathons en hockeyde op hoog niveau toen hij op zijn 39e een infarct kreeg. Zijn vier kransslagaders zaten voor meer dan 99 procent dicht en hij kreeg zeven bypasses. Drie jaar later volgde een tweede infarct. Via Annelies kwam hij bij Stroes. Twee van zijn drie dochters hebben ook een hoog Lp(a). Hij schrapte worst, kaas en chocola, dronk minder alcohol en gebruikt een PCSK9-remmer: zijn LDL daalde sterk, zijn Lp(a) bleef gelijk.
In de vragenronde komt aan bod dat labs verschillende eenheden gebruiken (1000 mg/L is ongeveer 250 nmol/L), dat een waarde tijdens covid of de overgang hoger kan uitvallen en dat Stroes Lp(a) bij kinderen meestal vanaf 18 jaar meet, of eerder als een ouder FH heeft. Een plantaardig dieet verlaagt Lp(a) niet. Er is nog nergens een Lp(a)-medicijn goedgekeurd; vier grote studies lopen tot 2029.
Dus ja, ik zou dat echt bespreekbaar maken met je cardioloog en dan zo snel mogelijk testen.
Kijk, Lp(a) is een heel stabiele waarde. Dus over het algemeen hoef je slechts één keer in je leven te prikken.
Wat je hiermee kunt
- Kreeg jij of een familielid op jonge leeftijd een hart- of herseninfarct zonder duidelijke oorzaak? Vraag je huisarts of cardioloog of Lp(a) gemeten kan worden.
- Vraag bij je uitslag altijd in welke eenheid Lp(a) gemeten is, zodat je het getal goed kunt vergelijken met grenswaarden of met familieleden.
- Heb je een hoog Lp(a)? Bespreek met je arts of je LDL en bloeddruk nog lager moeten, stop met roken, beweeg en vertel het je familie.
Bron
Deze samenvatting schreef apob.nl op basis van de volledige aflevering. Citaten zijn letterlijk, de rest staat in onze eigen woorden. Het hele gesprek hoor je bij de makers.
