In het kort
- Een statine verlaagt je LDL binnen drie weken, maar het effect op je vaatwand komt pas na ongeveer een jaar. Elke dag blijven slikken telt het meest.
- In placebo-onderzoek kregen mensen bijna even vaak spierpijn zonder statine als met. Echte spierschade is zeldzaam en maakt je doodziek, met een CK van boven de 20.000.
- Last van één statine betekent niet dat je geen enkele statine verdraagt. Een statine uit de andere groep, een lagere dosis of innemen om de dag lukt vaak wel.
- Grapefruitsap en veel wisselwerkingen gelden voor simvastatine en atorvastatine, niet voor rosuvastatine en pravastatine.
- Rode gistrijst is geen alternatief voor een statine. Het bevat zelf een statine, in een hoeveelheid die je niet kent.
- PCSK9-remmers zijn spuiten voor mensen met FH of uitgebreid vaatlijden die met een statine en ezetimibe hun streefwaarde niet halen. Ze komen bovenop de statine, niet in plaats ervan.
Waar het over gaat
Meer dan twee miljoen Nederlanders gebruiken een cholesterolverlager. Je krijgt een statine bij familiaire hypercholesterolemie (FH), of als je al aderverkalking, een hartinfarct, een beroerte of vaatlijden in de benen hebt. In dat laatste geval ook bij een normaal cholesterol, want hoe lager, hoe beter. Galema-Boers ziet op haar spreekuur vooral mensen met FH. Hun kinderen hebben 50% kans het ook te hebben en krijgen vanaf 10 jaar via de kinderarts een statine als hun LDL boven 3,5 ligt. Versmissen promoveerde op statines bij FH: het risico op hart- en vaatziekten daalde met meer dan 70%.
Je LDL daalt binnen drie weken, maar het duurt ongeveer een jaar voordat je vaatwand er baat bij heeft. Je voelt er niets van, dus vergeten vooral jongeren hun tablet. Galema-Boers vraagt daarom elk jaar hoe ze het regelen op vakantie of als ze bij hun vriendje slapen.
Dus het is echt, zo noem ik dat ook in het stuk, causale therapie. Dus je pakt echt het probleem aan.
Een statine remt het enzym HMG-CoA-reductase, waardoor je lichaam minder cholesterol maakt. Simvastatine en atorvastatine worden afgebroken via het leverenzym CYP3A4 en hebben meer wisselwerkingen. Het verbod op grapefruitsap geldt alleen voor die groep. Rosuvastatine en pravastatine gaan vooral via de nieren je lichaam uit. Avondinname is alleen voor simvastatine onderzocht en scheelt een paar tienden in LDL. Liever 's ochtends dan vergeten, vindt Versmissen.
Spierpijn is de bekendste bijwerking. In placebo-onderzoek kregen mensen bijna even vaak spierpijn zonder statine. Echte spierafbraak (rabdomyolyse) zag Galema-Boers drie à vier keer in 25 jaar. Bij klachten proberen ze een lagere dosis, een statine uit de andere groep, rosuvastatine om de dag, of stoppen en opnieuw beginnen. Rode gistrijst bevat zelf een statine (lovastatine), alleen weet je niet hoeveel.
Haal je je streefwaarde niet met de hoogste statinedosis die je verdraagt, dan komt ezetimibe erbij. Dat remt de opname van cholesterol in je darm. Daarna kan een PCSK9-remmer, maar die kost een paar duizend euro tegen een paar cent per dag voor een statine. In een groepsconsult leer je jezelf elke twee weken of elke maand te spuiten. De siRNA-variant krijg je twee keer per jaar op de poli. Op hoge leeftijd kun je een statine in één keer stoppen, en wie zwanger wil worden stopt twee maanden van tevoren.
In mijn carrière van 25 jaar behandeling van deze patiënten, heb ik geloof ik drie à vier keer heb ik een echte rhabdomyolyse meegemaakt.
Maar ja, rode gistrijst is natuurlijk ook gewoon een statine.
Wat je hiermee kunt
- Denk je dat je spierpijn door je statine komt, vraag dan je arts of je een andere statine, een lagere dosis of een pauze met daarna een nieuwe poging kunt proberen. Merk je in die pauze dezelfde pijn, dan ligt het waarschijnlijk niet aan de statine.
- Neem je statine op hetzelfde moment als je andere medicijnen en leg een voorraadje waar je vaak bent, zoals op je werk of in je toilettas. Gebruik je simvastatine en vergeet je hem 's avonds, overleg dan met je apotheker of 's ochtends ook kan.
- Gebruik je rode gistrijst, vertel dat aan je arts of apotheker. Het is dezelfde soort stof als een statine, alleen weet je niet hoeveel je binnenkrijgt.
Bron
Deze samenvatting schreef apob.nl op basis van de volledige aflevering. Citaten zijn letterlijk, de rest staat in onze eigen woorden. Het hele gesprek hoor je bij de makers.
