xanthoom
Ook bekend als: xanthomen, tendineus xanthoom, peesxanthoom
Gele cholesterolafzetting op een pees of in de huid. Tekenend voor sterk verhoogd cholesterol, zoals bij familiaire hypercholesterolemie.
Een xanthoom is een gele cholesterolafzetting onder de huid of op een pees. Klassieke locaties zijn de achillespees, de strekpezen van de hand en, bij specifieke vormen, de huid rond de oogleden (xanthelasma). Xanthomen ontstaan wanneer cholesterol langdurig en sterk verhoogd is en zich in weefsel afzet.
In Nederlandse spreekkamers zijn tendineuze xanthomen, vooral op de achillespees, een belangrijk klinisch teken voor familiaire hypercholesterolemie. Ze tellen mee in het DLCN-puntensysteem dat de waarschijnlijkheid van FH inschat. Xanthomen zijn niet pijnlijk, maar wel zichtbaar — en bij ontdekking is verdere evaluatie van het lipidenprofiel en familieanamnese aangewezen.
Bij niet-FH-vormen van zeer hoge triglyceriden kunnen ook eruptieve xanthomen ontstaan, vooral op rug en billen. Die verdwijnen meestal weer wanneer de triglyceriden onder controle komen.