Voeding, beweging en je ApoB
Wat we wel en niet weten over de invloed van leefstijl op je cholesteroldeeltjes.
Leefstijl heeft invloed op je cholesterol, maar minder dan veel reclames suggereren. Dat is geen reden om er niets mee te doen. Het is wel een reden om eerlijk te zijn over wat het oplevert.
Voeding
De duidelijkste effecten zien onderzoekers bij twee dingen: het verminderen van transvet (gehard plantaardig vet uit fabrieksproducten) en het verminderen van verzadigd vet uit dierlijke bronnen, ten gunste van onverzadigd vet uit plantaardige bronnen, vis, en noten. Bij een mediterraan eetpatroon dalen LDL en ApoB in de meeste studies licht tot matig, met effecten die zichtbaar worden binnen enkele weken.
Voedingsmiddelen die agressief gepromoot worden als “cholesterolverlagend”, zoals plantensterolen in margarines, hebben in studies inderdaad een meetbaar effect, maar de klinische winst is klein. Ze maken een leefstijlpakket niet overbodig.
Beweging
Op je LDL en ApoB heeft beweging een bescheiden direct effect. Op alle andere risicofactoren samen is het effect veel groter: bloeddruk, insulinegevoeligheid, slaapkwaliteit, lichaamsgewicht. De Wereldgezondheidsorganisatie adviseert minimaal 150 minuten matig intensieve beweging per week voor volwassenen. Je hoeft geen marathon te lopen.
Gewicht en alcohol
Significant gewichtsverlies verlaagt LDL en ApoB. Dat is een van de zekerste leefstijleffecten. Alcohol is ingewikkelder. In oude studies leek matig drinken bescherming te bieden. Recenter onderzoek met betere methodes laat zien dat dat beeld waarschijnlijk een vertekening was. De huidige Nederlandse adviezen luiden: drink bij voorkeur niet, en als je toch drinkt, niet meer dan één glas per dag.
Wat leefstijl niet doet
Leefstijl verlaagt Lp(a) niet. Leefstijl alleen brengt zelden iemand met sterk verhoogde LDL of een aangeboren hoog cholesterol (familiaire hypercholesterolemie) bij hun streefwaarde. In dat geval is medicatie de beste aanvulling. Lees daarover meer onder statines, ezetimibe en PCSK9-remmers.
Verder lezen
Voor cijfers over hart- en vaatziekten in Nederland, zie risicoprofiel.