apob.nl
Peer-reviewed tijdschrift Risicoscore PLoS One

Risicofactoren voor abdominaal aorta-aneurysma: meta-analyse van vierendertig studies

Origineel: Risk factors for abdominal aortic aneurysm in general populations: A systematic review and meta-analysis

Lees op uitgever PubMed-record
In het kort

Een grote meta-analyse onderzocht welke factoren het risico op een abdominaal aorta-aneurysma verhogen. Mannelijk geslacht en roken sprongen er duidelijk uit; opvallend was dat diabetes juist met een lager risico samenhing.

  • Een AAA is een verwijding van de buikslagader die meestal geen klachten geeft tot een acute ruptuur.
  • Mannelijk geslacht (OR 3,78) en roken (OR 3,39) gaven de grootste risicoverhoging.
  • Familiegeschiedenis (OR 2,26) en bekende vaatziekte (OR 1,67 tot 1,91) verhoogden ook het risico.
  • Diabetes mellitus was juist geassocieerd met een lager risico (OR 0,84).

Belangrijkste bevindingen

Effectgroottes uit de gepoolde meta-analyse, met intervallen waar gerapporteerd.

Mannelijk geslacht
OR 3,78
95% CI 2,80 tot 5,10
Roken (ooit/nu)
OR 3,39
95% CI 2,57 tot 4,48
Familiegeschiedenis
OR 2,26
Coronaire hartziekte
OR 1,81
Dyslipidemie
OR 1,33
Hypertensie
OR 1,31
Diabetes mellitus
OR 0,84
95% CI 0,74 tot 0,95

Volledige samenvatting

Een abdominaal aorta-aneurysma (AAA) is een verwijding van de buikslagader die vaak symptoomloos verloopt tot een ruptuur, met hoge sterfte. Deze meta-analyse uit september 2025 bundelt vierendertig studies met in totaal 34551 AAA-gevallen om risicofactoren in de algemene bevolking te kwantificeren.

De sterkst geassocieerde factoren waren mannelijk geslacht (OR 3,78, 95% betrouwbaarheidsinterval 2,80 tot 5,10) en roken, ooit of nu (OR 3,39, 95% CI 2,57 tot 4,48). Een familiegeschiedenis van AAA gaf een OR van 2,26.

Bekende cardiovasculaire comorbiditeit bleek ook geassocieerd: hypertensie (OR 1,31), dyslipidemie (OR 1,33), coronaire hartziekte (OR 1,81), perifere vaatziekte (OR 1,67) en nierziekte (OR 1,91).

Een opvallende uitkomst: diabetes mellitus was juist geassocieerd met een lager risico op AAA (OR 0,84, 95% CI 0,74 tot 0,95). Dit zogenaamde diabetes-AAA-paradox is in eerdere onderzoeken ook beschreven en wordt deels toegeschreven aan glycerinatie van vaatwandcollageen.

Geen significante associatie werd gevonden voor leeftijd, alcoholgebruik, kanker, overgewicht of fysieke activiteit. De auteurs benadrukken dat preventie en vroegtijdige opsporing zich moeten richten op de aantoonbare risicofactoren.

Bespreek met je huisarts of screening op AAA zinvol is gezien je profiel.

Belangrijkste punten

  • Mannelijk geslacht (OR 3,78) en roken (OR 3,39) waren de sterkst geassocieerde risicofactoren in een grote meta-analyse.
  • Hypertensie, dyslipidemie en coronaire hartziekte verhoogden het risico licht tot matig.
  • Diabetes mellitus was geassocieerd met een lager risico (OR 0,84), conform de bekende diabetes-AAA-paradox.

Bron-citaten

Onderstaande Engelstalige passages komen woordelijk uit het abstract. Elke cijfermatige claim in de Nederlandse samenvatting hierboven is hierin terug te vinden.

  1. Thirty-four studies reporting 34,551 AAA cases were selected for meta-analysis.
    Results, sample
  2. Increased risk of AAA was associated with male (OR: 3.78; 95% CI: 2.80-5.10; P < 0.001), current or ever smoking (OR: 3.39; 95% CI: 2.57-4.48; P < 0.001), hypertension (OR: 1.31; 95% CI: 1.21-1.42; P < 0.001), dyslipidemia (OR: 1.33; 95% CI: 1.24-1.43; P < 0.001), coronary artery disease (OR: 1.81; 95% CI: 1.66-1.98; P < 0.001)
    Results, top risk factors
  3. peripheral vascular disease (OR: 1.67; 95% CI: 1.47-1.91; P < 0.001), chronic obstructive pulmonary disease (OR: 1.58; 95% CI: 1.31-1.90; P < 0.001), renal disease (OR: 1.91; 95% CI: 1.28-2.83; P = 0.001) and family history of AAA (OR: 2.26; 95% CI: 1.58-3.25; P < 0.001).
    Results, additional risks
  4. diabetes mellitus was associated with a reduced risk of AAA (OR: 0.84; 95% CI: 0.74-0.95; P = 0.007).
    Results, diabetes paradox
  5. the risk of AAA was not affected by advanced age, alcohol intake, cancer, being overweight, or physical activity.
    Results, no-effect
Origineel abstract (Engels)

Thirty-four studies reporting 34,551 AAA cases were selected. Increased risk of AAA was associated with male (OR: 3.78; 95% CI: 2.80-5.10), current or ever smoking (OR: 3.39; 95% CI: 2.57-4.48), hypertension (OR: 1.31; 95% CI: 1.21-1.42), dyslipidemia (OR: 1.33; 95% CI: 1.24-1.43), coronary artery disease (OR: 1.81; 95% CI: 1.66-1.98). Diabetes mellitus was associated with a reduced risk of AAA (OR: 0.84; 95% CI: 0.74-0.95).